تب بعد از زایمان: عفونت رحم و زخم را چطور زود تشخیص دهیم؟

در روزهای اول بعد از زایمان، احساس گرما، لرز کوتاه یا عرق شبانه شایع است و معمولاً دلیل نگرانی نیست. اما تب واقعی، یعنی دمای ۳۸ درجه‌ی سانتی‌گراد یا بیشتر، در هفته‌های اول بعد از زایمان همیشه باید معاینه شود. بیشتر عفونت‌های بعد از زایمان اگر زود تشخیص داده شوند، با درمان کامل خوب می‌شوند؛ مشکل وقتی جدی می‌شود که مراجعه عقب بیفتد.

تب را درست اندازه بگیرید

اگر احساس داغی، لرز یا بی‌حالی دارید، دمای بدنتان را با دماسنج دیجیتال اندازه بگیرید و عدد و ساعت آن را یادداشت کنید. دست گذاشتن روی پیشانی کافی نیست. اگر پیش از اندازه‌گیری تب‌بر خورده‌اید، به یاد داشته باشید که عدد دماسنج ممکن است پایین‌تر از واقع باشد و تب را پنهان کند.

تب بعد از زایمان علت‌های مختلفی دارد و پیدا کردن منبع آن کار پزشک است. شایع‌ترین علت‌ها عفونت رحم، عفونت محل بخیه، التهاب و عفونت پستان و عفونت ادراری است. گاهی هم تب به یک بیماری معمولی مثل آنفلوانزا مربوط است که ربطی به زایمان ندارد.

نشانه‌های عفونت رحم

محل جدا شدن جفت در دیواره‌ی رحم تا چند هفته مثل یک زخم در حال ترمیم است و در برابر میکروب‌ها حساس است. عفونت رحم بعد از سزارین بیشتر از زایمان طبیعی دیده می‌شود. به این نشانه‌ها توجه کنید:

• ترشحات نفاس که بوی بد و تند دارد، حتی با شست‌وشوی منظم
• درد زیر شکم که به‌جای کم شدن، روزبه‌روز بیشتر می‌شود یا با فشار دادن شکم شدیدتر است
• تب و لرز، همراه با احساس بیماری و بی‌حالی
• خونریزی‌ای که بعد از کم شدن، دوباره زیاد شده است

ترشحات نفاس بوی خاص خودش را دارد که شبیه بوی خون قاعدگی است؛ اما بوی تند و ناخوشایند، مثل بوی چرک یا ماهی، طبیعی نیست.

نشانه‌های عفونت زخم

محل برش سزارین یا بخیه‌ی پرینه در روزهای اول کمی قرمز، متورم و حساس است و این بخشی از ترمیم طبیعی است. اما این نشانه‌ها عفونت را نشان می‌دهند:

• قرمزی که گسترش پیدا می‌کند یا پوست اطراف زخم داغ و سفت شده است
• خروج چرک یا ترشح کدر و بدبو از زخم
• باز شدن بخیه‌ها یا جدا شدن لبه‌های زخم
• دردی که بعد از چند روز اول، به‌جای بهتر شدن بدتر می‌شود

برای پیشگیری، دست‌ها را پیش و بعد از دست زدن به زخم یا عوض کردن نوار بهداشتی بشویید، نوار را مرتب عوض کنید، محل بخیه را تمیز و خشک نگه دارید و از شست‌وشوی داخل واژن پرهیز کنید.

تب‌بر علت را درمان نمی‌کند

داروی تب‌بر حال شما را بهتر می‌کند، اما عفونت را از بین نمی‌برد. ممکن است بعد از خوردن آن احساس کنید خوب شده‌اید و مراجعه را عقب بیندازید، در حالی که عفونت در بدن پیشرفت می‌کند. تب‌بر را فقط با نظر پزشک و به‌عنوان کمکی تا رسیدن به معاینه مصرف کنید.

اگر پزشک آنتی‌بیوتیک تجویز کرد:

• دوره‌ی درمان را کامل کنید، حتی اگر بعد از دو سه روز حالتان کاملاً خوب شد. قطع زودهنگام ممکن است عفونت را برگرداند.
• به پزشک بگویید که شیر می‌دهید. بیشتر آنتی‌بیوتیک‌های رایج با شیردهی سازگارند و معمولاً نیازی به قطع شیر نیست.
• اگر بعد از دو تا سه روز درمان، تب قطع نشد یا حالتان بدتر شد، دوباره مراجعه کنید.
• از آنتی‌بیوتیک‌های باقی‌مانده در خانه خودسرانه استفاده نکنید.

در این روزها استراحت، نوشیدن مایعات کافی و کمک گرفتن از خانواده برای کارهای خانه به بهبود سریع‌تر کمک می‌کند.

کی به پزشک مراجعه کنیم؟

همان روز به پزشک، ماما یا مرکز درمانی مراجعه کنید اگر:

• دمای بدنتان ۳۸ درجه یا بیشتر است، حتی اگر با تب‌بر پایین آمده باشد
• لرز دارید یا ترشحات نفاس بدبو شده است
• درد زیر شکم رو به افزایش است
• زخم سزارین یا بخیه‌ی پرینه قرمز، داغ، چرکی یا باز شده است
• قسمتی از پستان قرمز، داغ و دردناک است و تب دارید
• سوزش یا درد هنگام ادرار دارید

اگر یکی از این نشانه‌ها را دارید، فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید، چون ممکن است عفونت در بدن پخش شده باشد:

• تب بالا یا دمای خیلی پایین بدن همراه با لرز شدید
• تنفس تند، تپش قلب یا احساس اینکه حالتان خیلی بد است
• گیجی، خواب‌آلودگی شدید یا پوست سرد، رنگ‌پریده و لکه‌دار
• ادرار خیلی کم یا قطع ادرار

خونریزی شدید از واژن، یعنی خیس شدن یک نوار بهداشتی در کمتر از یک ساعت یا دفع لخته‌های بزرگ، نیز اورژانس است و باید بی‌درنگ با ۱۱۵ تماس بگیرید.