نینیهمراهافسردگی پدر بعد از تولد نوزاد: نشانه‌هایی که کمتر دیده می‌شوند
افسردگی بعد از تولد نوزاد فقط مخصوص مادرها نیست و پدرها هم ممکن است درگیرش شوند. در این مطلب نشانه‌های کمتر شناخته‌شده در مردها، عوامل زمینه‌ساز و راه‌های کمک گرفتن را می‌خوانید.
همه منتظر بودند پدر شدن او را خوشحال‌تر کند، اما چند ماه است که کم‌حوصله شده، زود از کوره در می‌رود، تا دیروقت سر کار می‌ماند و وقتی به خانه می‌آید بیشتر سرش در گوشی است. شاید خودش هم نمی‌داند چه شده. در فرهنگ ما کمتر کسی حال روحی پدر را بعد از تولد بچه می‌پرسد، اما افسردگی پدران بعد از تولد نوزاد واقعی، شایع‌تر از تصور و درمان‌پذیر است. این مطلب را چه پدر باشید و چه همسر او، می‌توانید بخوانید.
چقدر شایع است؟
پژوهش‌ها نشان می‌دهند که از هر ده پدر، تقریباً یک نفر در سال اول بعد از تولد فرزند نشانه‌های افسردگی را تجربه می‌کند. احتمال آن بیشتر در سه تا شش ماهگی نوزاد است؛ زمانی که هیجان روزهای اول فروکش کرده و خستگی و مسئولیت‌ها سنگین شده است. این افسردگی ضعف شخصیت یا ناسپاسی نیست؛ یک مشکل سلامت است که مثل هر بیماری دیگری درمان دارد.
نشانه‌هایی که در مردها کمتر دیده می‌شوند
افسردگی در مردها همیشه به شکل گریه و غم آشکار نیست. بسیاری از پدرها غم را پشت رفتارهای دیگری پنهان می‌کنند:
- زودرنجی، بی‌حوصلگی و عصبانیت سر مسائل کوچک
- پناه بردن به کار زیاد، اضافه‌کاری یا ماندن بیرون از خانه
- کناره‌گیری از همسر و نوزاد و کم شدن حرف زدن
- بیشتر شدن سیگار و قلیان یا روی آوردن به مصرف مواد
- ساعت‌ها سرگرم شدن با گوشی یا تلویزیون برای فرار از فکرها
- خستگی دائمی، سردرد، دردهای مبهم یا بی‌خوابی
- بی‌علاقگی به کارهایی که قبلاً لذت‌بخش بود و احساس بی‌فایده بودن
اگر چند مورد از این‌ها بیش از دو هفته ادامه داشته و روی کار، رابطه یا حال روزانه اثر گذاشته، ارزش جدی گرفتن دارد.
چه چیزهایی احتمالش را بیشتر می‌کند؟
- افسردگی مادر: وقتی مادر درگیر افسردگی بعد از زایمان است، احتمال افسردگی پدر هم بیشتر می‌شود. برای همین وقتی یکی از والدین حالش خوب نیست، حال دیگری را هم باید پرسید.
- کم‌خوابی: بیدار شدن‌های شبانه و خستگی طولانی روی خلق هر کسی اثر می‌گذارد.
- فشار مالی: نگرانی از هزینه‌ها و این حس که باید به‌تنهایی از پس خرج خانواده بربیاید.
- تغییر رابطه‌ی زن و شوهر: کم شدن وقت دونفره و احساس کنار گذاشته شدن.
- سابقه‌ی افسردگی یا اضطراب و نداشتن دوست و حمایت.
- انتظارهای سنگین: این باور که مرد باید همیشه قوی باشد و از حالش حرفی نزند.
چرا کمک گرفتن مهم است؟
افسردگی درمان‌نشده‌ی پدر فقط به خودش آسیب نمی‌زند. رابطه‌ی زوج را زیر فشار می‌گذارد، بار بیشتری روی دوش مادر می‌گذارد و می‌تواند بر رابطه‌ی پدر و کودک اثر بگذارد. در مقابل، درمان به‌موقع به همه‌ی خانواده کمک می‌کند. کودکانی که پدرشان سرحال است و در مراقبت از آن‌ها همراهی می‌کند، در رشد عاطفی و زبانی سود می‌برند.
از کجا شروع کنیم؟
- حرف زدن: با همسرتان صادقانه از حالتان بگویید. جمله‌ای ساده مثل «این روزها حالم خوب نیست» شروع خوبی است. اگر همسر هستید، بدون سرزنش بپرسید: «به نظرم این مدت خیلی خسته‌ای، می‌خواهی با هم حرف بزنیم؟»
- پزشک یا مشاور: پزشک خانواده یا کارشناس سلامت روان مرکز بهداشت می‌تواند ارزیابی اولیه کند. روان‌درمانی برای بیشتر افراد مؤثر است و اگر لازم باشد، روان‌پزشک دارو تجویز می‌کند. خط صدای مشاور ۱۴۸۰ و خط مشاوره‌ی ۴۰۳۰ هم برای شروع در دسترس‌اند.
- مراقبت از پایه‌ها: با همسرتان برای خواب نوبت بگذارید، روزانه کمی پیاده‌روی کنید و غذای منظم بخورید.
- کنار گذاشتن سیگار و قلیان: آرامش موقت می‌دهند اما حال را در درازمدت بدتر می‌کنند. دودشان خطر مرگ ناگهانی و بیماری‌های تنفسی نوزاد را بالا می‌برد؛ پس هرگز در خانه، ماشین یا نزدیک نوزاد دود نکنید و برای ترک از پزشک یا مرکز بهداشت کمک بگیرید.
- وقت گذراندن با نوزاد: بغل کردن، حمام دادن یا بیرون بردن کالسکه پیوند می‌سازد و حس بی‌فایده بودن را کم می‌کند.
کی فوری کمک بگیریم؟
اگر فکر آسیب زدن به خود یا دیگران، یا این حس که بودنتان فایده‌ای ندارد به ذهنتان می‌رسد، همان لحظه با اورژانس ۱۱۵ یا اورژانس اجتماعی ۱۲۳ تماس بگیرید یا به نزدیک‌ترین اورژانس بروید. این وضعیت اضطراری است و کمک فوری در دسترس است.
خلاصه
- افسردگی پدر بعد از تولد نوزاد شایع است و درمان دارد.
- زودرنجی، کار زیاد و کناره‌گیری می‌تواند نشانه‌ی آن باشد.
- حرف زدن با همسر و مراجعه به پزشک یا مشاور به همه‌ی خانواده کمک می‌کند.