گریه‌ی نوزاد کلافه‌ام کرده: چطور آرام بمانم و هرگز تکانش ندهم؟

ساعت هفت عصر است، نوزادتان یک ساعت است که بی‌وقفه گریه می‌کند؛ شیر خورده، پوشکش تمیز است، بغلش کرده‌اید، راه رفته‌اید و باز هم آرام نمی‌شود. خستگی چند شب بی‌خوابی هم روی شانه‌تان است و حس می‌کنید صبرتان ته کشیده. اگر در چنین لحظه‌هایی عصبانی می‌شوید یا حتی از فکرهایی که به ذهنتان می‌رسد می‌ترسید، بدانید که آدم بدی نیستید؛ بسیاری از پدرها و مادرها همین را تجربه می‌کنند.

چرا نوزاد این‌قدر گریه می‌کند؟

گریه زبان نوزاد است. گاهی دلیلش گرسنگی، خستگی یا نیاز به بغل است و گاهی هیچ دلیل روشنی پیدا نمی‌شود. در بیشتر نوزادان گریه از حدود دو هفتگی بیشتر می‌شود، در شش تا هشت هفتگی به اوج می‌رسد و معمولاً تا سه یا چهار ماهگی کم‌کم فروکش می‌کند. این گریه‌ها بیشتر عصرها و سر شب است و گاهی چند ساعت طول می‌کشد. نوزادی که سالم است، خوب شیر می‌خورد و وزن می‌گیرد هم ممکن است ساعت‌ها گریه کند. این یک مرحله‌ی رشد است، نه نشانه‌ی کوتاهی شما.

کلافگی و حتی خشم در برابر گریه‌ای بی‌پایان، واکنش طبیعی ذهن خسته است. داشتن این احساس‌ها اشکالی ندارد؛ آنچه اهمیت دارد، کاری است که در آن لحظه انجام می‌دهید.

چرا تکان دادن نوزاد این‌قدر خطرناک است؟

سر نوزاد نسبت به بدنش بزرگ و سنگین است و عضلات گردنش هنوز توان نگه داشتن آن را ندارند. وقتی نوزاد را با شدت تکان می‌دهند، مغز درون جمجمه به جلو و عقب کوبیده می‌شود و رگ‌های ظریف اطرافش پاره می‌شوند. این آسیب که به آن «سندرم تکان دادن نوزاد» می‌گویند، ممکن است فقط در چند ثانیه اتفاق بیفتد و به نابینایی، تشنج، ناتوانی ذهنی و حرکتی ماندگار یا حتی مرگ برسد.

بیشتر کسانی که چنین اتفاقی برایشان افتاده، قصد آسیب نداشته‌اند و فقط در لحظه‌ای از خستگی کنترلشان را از دست داده‌اند؛ پس داشتن برنامه‌ای آماده برای لحظه‌های سخت اهمیت دارد. تاب دادن ملایم در آغوش یا گهواره خطری ندارد؛ خطر در تکان شدید، پرتاب کردن یا محکم انداختن نوزاد روی تخت است.

وقتی به مرز رسیدید، نوزاد را زمین بگذارید

اگر حس کردید صبرتان تمام شده، دلتان می‌خواهد فریاد بزنید یا دستتان می‌لرزد، این کارها را به ترتیب انجام دهید:

نوزاد را به پشت، در تخت یا گهواره‌ی امن و خالی از بالش، پتو و عروسک بگذارید.
از اتاق بیرون بروید. نوزادی که چند دقیقه در تخت امن گریه می‌کند، در خطر نیست.
آرام و عمیق نفس بکشید یا صورتتان را بشویید.
به همسر، مادر، خواهر یا یک دوست زنگ بزنید و بگویید که به کمک نیاز دارید.
هر پنج تا ده دقیقه سری به نوزاد بزنید و وقتی آرام‌تر شدید، دوباره بغلش کنید.

گذاشتن نوزاد و بیرون رفتن برای چند دقیقه بی‌مسئولیتی نیست؛ کاری عاقلانه و محافظت‌کننده است.

راه‌هایی برای آرام کردن نوزاد

وقتی خودتان آرام‌تر هستید، این روش‌ها را یکی‌یکی امتحان کنید:

بغل کردن پوست به پوست، راه رفتن آرام یا تاب دادن ملایم در آغوش
صدای یکنواخت مثل «هیس» آرام، صدای پنکه یا لالایی
کم کردن نور و سروصدای اتاق

برنامه‌ی نوبت‌دهی با همسر و خانواده

هیچ‌کس نمی‌تواند گریه‌ی شبانه‌روزی نوزاد را تنها تحمل کند. با همسرتان از پیش قرار بگذارید که عصرها، که گریه بیشتر است، نوبتی نوزاد را نگه دارید؛ مثلاً هر کدام یک ساعت. از مادربزرگ یا خاله هم بخواهید چند ساعت در هفته بیایند تا شما بخوابید. به هر کسی که از نوزاد مراقبت می‌کند بگویید که هرگز نباید نوزاد را تکان دهد و وقتی کلافه شد، او را در تخت بگذارد و کمک بخواهد.

کی با پزشک مشورت کنیم؟

گریه‌ی زیاد در بیشتر موارد بی‌خطر است، اما در این موارد نوزاد را به پزشک یا مرکز بهداشت ببرید:

گریه همراه با تب، استفراغ مکرر، اسهال، خون در مدفوع یا بی‌حالی باشد؛ تب در نوزاد زیر سه ماه همیشه فوری است.
صدای گریه با همیشه فرق دارد و جیغ‌مانند، ناله‌وار یا خیلی ضعیف است.
نوزاد خوب شیر نمی‌خورد، کم ادرار می‌کند یا وزن نمی‌گیرد.
گریه بعد از چهار ماهگی ناگهان شدید شده است.
خودتان خیلی خسته، غمگین یا ناامید هستید یا از فکر آسیب زدن به نوزاد می‌ترسید؛ با پزشک خانواده حرف بزنید یا با خط مشاوره‌ی ۱۴۸۰ یا ۴۰۳۰ تماس بگیرید. اگر حس می‌کنید ممکن است واقعاً به خود یا نوزاد آسیب بزنید، نوزاد را در جای امن بگذارید و همان لحظه با ۱۱۵ تماس بگیرید.

اگر نوزاد را تکان داده‌اند، حتی اگر حالش خوب به نظر می‌رسد، فوراً او را به پزشک برسانید و ماجرا را صادقانه بگویید. اگر نوزاد زمین افتاده یا تکان داده شده و خواب‌آلود، بی‌حال، دچار استفراغ یا تشنج شده است، معطل نکنید و با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید. رساندن زودهنگام نوزاد به درمان از هر شرمی مهم‌تر است.

خلاصه‌ی کاربردی

گریه‌ی زیاد در ماه‌های اول گذراست و کلافگی شما طبیعی است.
هرگز نوزاد را تکان ندهید، حتی برای چند ثانیه.
وقتی به مرز رسیدید، نوزاد را به پشت در تخت امن بگذارید و چند دقیقه بیرون بروید.
کمک خواستن نشانه‌ی ضعف نیست؛ بخشی از مراقبت خوب است.