لکه‌بینی و خونریزی در سه ماه اول بارداری: کی طبیعی است و کی خطرناک؟

دیدن حتی یک لکه‌ی خون روی لباس زیر در هفته‌های اول بارداری می‌تواند دل هر مادری را بلرزاند. اولین چیزی که باید بدانید این است که لکه‌بینی در سه ماه اول نسبتاً شایع است؛ از هر چهار زن باردار حدود یک نفر در این دوره درجاتی از لکه‌بینی یا خونریزی دارد و بسیاری از این بارداری‌ها کاملاً سالم ادامه پیدا می‌کنند. با این حال، هر خونریزی باید جدی گرفته و بررسی شود. این مطلب کمک می‌کند بدانید در هر حالت چه کنید.

چرا در سه ماه اول لکه‌بینی پیش می‌آید؟

علت‌های لکه‌بینی و خونریزی در این دوره متنوع‌اند و بیشترشان خطرناک نیستند:

• لانه‌گزینی جنین در دیواره‌ی رحم در هفته‌های خیلی اول
• حساس‌تر شدن دهانه‌ی رحم به دلیل افزایش جریان خون؛ برای همین گاهی بعد از رابطه‌ی جنسی یا معاینه‌ی واژینال لکه‌ی کمی دیده می‌شود
• تجمع کوچک خون بین جفت در حال تشکیل و دیواره‌ی رحم که اغلب خودبه‌خود جذب می‌شود
• عفونت‌های واژن یا دهانه‌ی رحم

اما گاهی خونریزی نشانه‌ی سقط تهدیدی، سقط در حال انجام یا حاملگی خارج از رحم است. چون از روی ظاهر خون نمی‌توان علت را فهمید، بررسی پزشک لازم است.

لکه‌بینی یا خونریزی؟ مقدار خون را بسنجید

«لکه‌بینی» یعنی چند لکه‌ی صورتی، قرمز یا قهوه‌ای که نوار بهداشتی را پر نمی‌کند. «خونریزی» یعنی جریانی که به نوار نیاز دارد. برای اینکه بتوانید به پزشک گزارش دقیقی بدهید:

• از نوار بهداشتی استفاده کنید، نه تامپون، تا مقدار و رنگ خون را ببینید.
• زمان شروع، رنگ، مقدار و تعداد نوارهایی را که عوض می‌کنید یادداشت کنید.
• اگر چیزی شبیه لخته یا بافت دفع شد، در صورت امکان آن را در ظرفی تمیز نگه دارید و به پزشک نشان دهید.
• درد، کرامپ یا هر علامت دیگری را که همراه خونریزی دارید، به خاطر بسپارید.

هر خونریزی را به پزشک یا ماما خبر دهید

حتی اگر لکه‌بینی کم است و حالتان خوب است، آن را به پزشک، ماما یا مرکز بهداشت خبر دهید. ممکن است سونوگرافی یا آزمایش بتا لازم باشد تا مشخص شود جنین در رحم است و رشدش ادامه دارد.

گروه خونتان را هم بدانید. اگر گروه خون مادر منفی و گروه خون جنین مثبت باشد، ممکن است بدن مادر در برابر خون جنین پادتن بسازد و این پادتن در همین بارداری یا بارداری‌های بعدی مشکل ایجاد کند. برای پیشگیری، بسته به شرایط، پزشک ممکن است آمپول ضد دی را که در ایران بیشتر با نام روگام شناخته می‌شود تجویز کند؛ این آمپول بهتر است ظرف ۷۲ ساعت پس از خونریزی تزریق شود. پس اگر گروه خونتان منفی است، حتماً آن را به پزشک یادآوری کنید.

هیچ دارویی، از جمله داروهای هورمونی، شیاف یا داروی گیاهی را بدون تجویز پزشک مصرف نکنید.

استراحت مطلق لازم است؟

خیلی از اطرافیان توصیه می‌کنند مادری که لکه دیده است، روزها در رختخواب بماند. اما پژوهش‌ها نشان داده‌اند استراحت مطلق از سقط پیشگیری نمی‌کند و ماندن طولانی در رختخواب خطر لخته شدن خون در پاها، ضعف عضلات و افسردگی را بیشتر می‌کند. تا وقتی پزشک شما را بررسی نکرده است، کارهای سنگین را کنار بگذارید، استراحت نسبی داشته باشید، از رابطه‌ی جنسی پرهیز کنید و چیزی داخل واژن قرار ندهید.

نکته‌ی مهم دیگر این است که بیشتر سقط‌های سه ماه اول به دلیل اختلال‌های کروموزومی جنین رخ می‌دهند و به کار، ورزش سبک، استرس روزمره، بلند کردن وسایل سبک یا رابطه‌ی جنسی ربطی ندارند. اگر این اتفاق بیفتد، تقصیر شما نیست.

کی فوراً به پزشک یا اورژانس برویم؟

در این موارد معطل نکنید و فوراً به اورژانس بیمارستان بروید یا با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید؛ دراز بکشید و خودتان رانندگی نکنید:

• خونریزی به اندازه‌ی پریود یا بیشتر، به‌ویژه اگر در یک ساعت یک نوار بهداشتی کاملاً خیس شود
• دفع لخته‌های بزرگ یا تکه‌های بافت
• درد شدید شکم یا کرامپ‌هایی که مدام بدتر می‌شوند
• درد یک‌طرفه‌ی زیر شکم یا درد نوک شانه
• سرگیجه، رنگ‌پریدگی، تپش قلب یا حال غش
• تب یا لرز همراه با خونریزی یا ترشح بدبو

اگر لکه‌بینی کم و بدون درد است، همان روز با پزشک یا ماما تماس بگیرید تا زمان بررسی مشخص شود.