نینیهمراهداروی خواب، شربت و دمنوش برای خواباندن کودک؛ کدام خطرناک است؟
شربت سرماخوردگی، تریاک و شیره، دمنوش و عسل برای خواباندن کودک می‌توانند خطرناک باشند. بخوانید کدام کارها را هرگز نباید انجام داد، کی باید با ۱۱۵ تماس گرفت و چه چیزی واقعاً به خواب کودک کمک می‌کند.
شب‌های پشت سر هم بی‌خوابی، خستگی را به جایی می‌رساند که هر راهی برای خواباندن کودک وسوسه‌انگیز می‌شود. شاید از اطرافیان شنیده باشید «کمی شربت سرماخوردگی بده، خوب می‌خوابد» یا «یک ذره شیره به کامش بزن». این توصیه‌ها از سر دلسوزی است، اما بعضی از آن‌ها برای کودک، به‌ویژه شیرخوار، بسیار خطرناک‌اند.
شربت سرماخوردگی و ضدحساسیت برای خواب نه
برخی شربت‌های آنتی‌هیستامین و سرماخوردگی در بزرگسالان خواب‌آلودگی می‌آورند و به همین دلیل گاهی برای خواباندن کودک استفاده می‌شوند. این کار درست نیست:
- در شیرخواران و کودکان خردسال، این داروها ممکن است عوارض جدی مثل کندی تنفس، تپش قلب و تشنج ایجاد کنند.
- در بسیاری از کودکان اثر وارونه دارند و به‌جای خواب، بی‌قراری و بدخوابی می‌آورند.
- داروهای سرماخوردگی و سرفه‌ی بدون نسخه برای کودکان خردسال توصیه نمی‌شوند، حتی برای خود سرماخوردگی.
هیچ دارویی را فقط برای خواباندن کودک به او ندهید و داروی تجویزشده برای یک کودک را به کودک دیگر ندهید.
تریاک، شیره و خشخاش: خطر جانی
در برخی خانواده‌ها هنوز این باور قدیمی هست که کمی تریاک، شیره یا جوشانده‌ی خشخاش کودک بی‌قرار یا دل‌دردی را آرام می‌کند. تریاک و هر ماده‌ی مخدر، حتی به مقدار خیلی کم، می‌تواند تنفس کودک را کند و حتی متوقف کند. مقداری که برای بزرگسال ناچیز است، برای کودک ممکن است کشنده باشد.
متادون، داروهای آرام‌بخش و خواب‌آور بزرگسالان و هر ماده‌ی مخدر را در کمد قفل‌دار و دور از دسترس کودک نگه دارید؛ مسمومیت تصادفی کودکان با این مواد جدی است. اگر خودتان چنین دارویی مصرف کرده‌اید، نوزاد را در رختخواب خودتان نخوابانید. اگر کودک قرص یا داروی بزرگسالان را خورد، حتی وقتی هنوز حالش خوب است، فوراً با مرکز اطلاع‌رسانی داروها و سموم به شماره‌ی ۱۹۰ تماس بگیرید.
اگر کودک هر مقدار از این مواد خورده، یا خواب‌آلودگی شدید دارد، به‌سختی بیدار می‌شود، تنفسش کند یا سطحی است، مردمک‌هایش خیلی ریز شده یا لب‌هایش کبود است، فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید و منتظر نمانید «خوابش تمام شود».
زیر ۶ ماه فقط شیر، عسل نه تا یک‌سالگی
نوزاد زیر ۶ ماه فقط به شیر مادر یا شیر خشک نیاز دارد. دمنوش، عرقیات مثل عرق نعناع و بیدمشک، آب‌قند و نبات‌داغ را به او ندهید؛ معده‌ی کوچک نوزاد را پر می‌کند، شیر خوردنش را کم می‌کند و ممکن است آلوده باشد.
عسل تا یک‌سالگی به هیچ شکلی داده نشود، حتی مالیدن به پستانک یا مخلوط با شیر. عسل ممکن است هاگ باکتری بوتولیسم را داشته باشد که در روده‌ی شیرخوار فعال می‌شود و ضعف عضلانی و مشکل تنفسی می‌آورد.
در کودکان بزرگ‌تر هم اثر دمنوش‌های گیاهی بر خواب ثابت نشده و بعضی گیاهان عوارض یا تداخل دارویی دارند؛ آن‌ها را فقط با نظر پزشک بدهید.
ملاتونین و داروهای خواب‌آور
ملاتونین هورمون طبیعی خواب است و به شکل مکمل هم فروخته می‌شود، اما برای کودکان فقط باید با تجویز و زیر نظر پزشک مصرف شود. مقدار ماده‌ی مؤثر در مکمل‌ها همیشه با برچسب یکی نیست و اثر مصرف طولانی آن در کودکان کامل شناخته نشده است. همین قاعده برای هر داروی خواب‌آور دیگر هم صادق است.
چه چیزی واقعاً کمک می‌کند؟
بیشتر مشکلات خواب کودکان با روال و عادت‌های درست بهتر می‌شود:
- ساعت خواب و بیداری منظم، حتی در روزهای تعطیل.
- روال کوتاه و آرام شب، مثل حمام، مسواک، کتاب و لالایی.
- اتاق تاریک، خنک و آرام و بدون صفحه‌ی نمایش در ساعت آخر پیش از خواب.
- نور روز و بازی بیرون از خانه در طول روز.
کی با پزشک مشورت کنیم؟
- کودک با وجود روال منظم، هر شب به‌سختی می‌خوابد یا بارها بیدار می‌شود.
- خروپف، مکث تنفس، دل‌درد، خارش پوست یا گوش‌درد خوابش را به هم زده است.
- خودتان آن‌قدر خسته‌اید که احساس می‌کنید دیگر تحمل ندارید؛ کمک گرفتن از پزشک، ماما یا مرکز بهداشت نشانه‌ی ضعف نیست. در لحظه‌های کلافگی، کودک را در تختش بگذارید و چند دقیقه دور شوید؛ هرگز کودک را تکان شدید ندهید.
جمع‌بندی
- شربت سرماخوردگی و ضدحساسیت را برای خواباندن کودک ندهید.
- تریاک، شیره، خشخاش و هر ماده‌ی مخدر می‌تواند تنفس کودک را متوقف کند؛ در خواب‌آلودگی شدید با ۱۱۵ تماس بگیرید.
- زیر ۶ ماه فقط شیر مادر یا شیر خشک؛ عسل تا یک‌سالگی ممنوع است.
- ملاتونین و هر داروی خواب‌آور فقط با تجویز پزشک.