نوزاد در دو ماه اول زندگی نمی‌تواند بگوید حالش بد است و بیماری‌ها در او ممکن است بی‌سروصدا شروع شوند و خیلی سریع پیش بروند. بیشتر گریه‌ها، عطسه‌ها و خرخرهای نوزاد طبیعی‌اند، اما چند نشانه هرگز عادی نیست و نباید تا فردا صبح منتظرش ماند. شما نوزادتان را بهتر از هر کسی می‌شناسید؛ اگر حس می‌کنید چیزی درست نیست، به این حس اعتماد کنید و کمک بگیرید.

شیر نخوردن و بی‌حالی

نوزاد سالم در شبانه‌روز بارها شیر می‌خواهد و با گرسنگی بیدار می‌شود. خواب زیاد در روزهای اول معمول است، اما این حالت‌ها معمولی نیستند:

چند وعده‌ی پشت‌سرهم شیر نمی‌خورد، یا فقط چند مک ضعیف می‌زند و خوابش می‌برد.
حتی با باز کردن لباس، عوض کردن پوشک و نوازش کف پا برای شیر بیدار نمی‌شود.
بدنش شل است، به لمس و صدای شما واکنش کمی نشان می‌دهد یا نگاهش بی‌حال است.
گریه‌اش ضعیف، ناله‌مانند یا برعکس جیغ‌مانند و غیرعادی است.

این نشانه‌ها ممکن است از عفونت جدی، افت قند خون یا کم‌آبی خبر بدهند.

تب یا سرد شدن بدن

در نوزاد زیر سه ماه، دمای ۳۸ درجه یا بیشتر حتی اگر نوزاد سرحال به نظر برسد، به معاینه‌ی فوری نیاز دارد. بدن نوزاد هنوز نمی‌تواند عفونت را در یک جا محدود کند و پزشک معمولاً برای پیدا کردن علت آزمایش می‌خواهد.

دما را با دماسنج دیجیتال بگیرید. دماسنج مقعدی در نوزاد دقیق‌ترین روش است. دمای زیر بغل کمی پایین‌تر از دمای واقعی است؛ در نوزاد زیر دو ماه اگر بعد از درآوردن لباس‌های اضافه هنوز ۳۷٫۵ درجه یا بیشتر بود، آن را هم تب بدانید.
پیش از معاینه، داروی تب‌بر ندهید مگر پزشک گفته باشد؛ دارو ممکن است تب را پنهان کند.
دمای زیر ۳۶ درجه هم نشانه‌ی خطر است، چون عفونت در نوزاد گاهی به‌جای تب با سرد شدن بدن خودش را نشان می‌دهد. نوزاد را پوست‌به‌پوست در آغوش بگیرید، کلاه سرش بگذارید و در همین حال او را به اورژانس برسانید.

تنفس، رنگ پوست و تشنج

تنفس نوزاد کمی نامنظم است و مکث‌های کوتاه چندثانیه‌ای در خواب طبیعی است. برای اینکه بدانید تنفسش تند است یا نه، وقتی آرام است یک دقیقه‌ی کامل نفس‌هایش را بشمارید؛ شصت بار یا بیشتر در دقیقه تند است. این نشانه‌ها تنفس سخت را نشان می‌دهند:

فرو رفتن پوست زیر دنده‌ها یا بالای جناغ با هر نفس.
باز و بسته شدن پره‌های بینی یا صدای ناله با هر بازدم.
مکث تنفسی ۲۰ ثانیه یا بیشتر.
کبود یا خاکستری شدن لب‌ها، زبان یا صورت، یا پوست رنگ‌پریده و ابلق.

تشنج در نوزاد همیشه لرزش واضح دست‌وپا نیست؛ ممکن است به شکل حرکت ریتمیک یک دست یا پا، سفت شدن بدن، ملچ‌ملوچ یا جویدن تکراری، خیره شدن یا چرخیدن چشم‌ها باشد که با گرفتن دست‌وپا قطع نمی‌شود.

زردی، استفراغ و پوشک‌ها

زردی خفیف در روزهای دوم تا پنجم شایع است. اما زردی در بیست‌وچهار ساعت اول، زردی‌ای که به کف دست و پا رسیده یا نوزاد زرد و خواب‌آلود فوراً باید دیده شود. زردی‌ای که به شکم و ساق پا رسیده، طول کشیده یا با مدفوع کم‌رنگ و سفیدگچی همراه است هم همان روز بررسی شود.
برگرداندن کمی شیر طبیعی است، اما استفراغ سبز یا زرد پررنگ ممکن است نشانه‌ی انسداد روده باشد و اورژانسی است. استفراغ جهنده بعد از هر وعده یا خون در استفراغ هم باید دیده شود.
از روز پنجم به بعد، نوزادی که خوب شیر می‌خورد دست‌کم شش پوشک خیس در شبانه‌روز دارد. کم شدن شدید پوشک‌های خیس، ادرار تیره، دهان خشک یا فرو رفتن ملاج نشانه‌ی کم‌آبی است. خون در مدفوع را هم جدی بگیرید و اگر ملاج برآمده و سفت شد، بی‌درنگ به اورژانس بروید.

تا رسیدن به اورژانس چه کنیم؟

آرامشتان را حفظ کنید و با ۱۱۵ تماس بگیرید. کارشناس پشت خط، تا رسیدن کمک راهنمایی‌تان می‌کند.
به نوزاد خواب‌آلود یا در حال تشنج چیزی از راه دهان ندهید؛ نه آب‌قند، نه دم‌نوش، نه دارو.
نوزاد را گرم نگه دارید. اگر تشنج دارد، او را به پهلو روی سطح امن بخوابانید و چیزی در دهانش نگذارید.
در ماشین، نوزاد را در صندلی مخصوص رو به عقب بگذارید و یک بزرگسال فقط مراقب او باشد.
دفترچه‌ی سلامت نوزاد، داروهایی که می‌خورد و یادداشت دما و زمان شروع نشانه‌ها را همراه ببرید.

چه زمانی فوراً کمک بگیریم؟

با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید اگر:

نفس نمی‌کشد، مکث تنفسی طولانی دارد یا لب و صورتش کبود شده است.
تشنج دارد.
شل و بی‌پاسخ است یا بیدار نمی‌شود.

بی‌درنگ به اورژانس بیمارستان بروید، حتی نیمه‌شب، اگر:

تب ۳۸ درجه یا بیشتر دارد، یا دمایش زیر ۳۶ درجه است.
شیر نمی‌خورد یا برای شیر بیدار نمی‌شود.
تنفسش تند یا سخت است.
استفراغ سبز یا خونی دارد.
در بیست‌وچهار ساعت اول تولد زرد شده یا کف دست و پایش زرد شده است.
پوشک‌های خیسش به‌شدت کم شده، یا ملاجش فرورفته یا برآمده و سفت است.