سرماخوردگی و آنفلوانزا در کودکان؛ مراقبت در خانه و نشانه‌های خطر

اگر به نظرتان کودکتان تمام زمستان را با آبریزش بینی گذرانده است، اشتباه نمی‌کنید. کودکان خردسال ممکن است سالی شش تا هشت بار سرما بخورند و اگر به مهدکودک بروند، حتی بیشتر. سیستم ایمنی کودک با هر برخورد، ویروس تازه‌ای را می‌شناسد. بیشتر سرماخوردگی‌ها در هفت تا ده روز خوب می‌شوند، هرچند سرفه ممکن است دو سه هفته بماند.

سرماخوردگی یا آنفلوانزا؟

سرماخوردگی آرام‌آرام شروع می‌شود: آبریزش و گرفتگی بینی، عطسه، سرفه‌ی خفیف و تب کم یا بدون تب. کودک معمولاً با وجود بیماری، کمی هم بازی می‌کند.

آنفلوانزا ناگهانی شروع می‌شود: تب بالا، لرز، بدن‌درد، سردرد، خستگی شدید و سرفه‌ی خشک. در کودکان گاهی استفراغ و اسهال هم دیده می‌شود. آنفلوانزا برای کودکان زیر پنج سال و به‌ویژه زیر دو سال، خطر عوارضی مثل ذات‌الریه را بیشتر دارد.

هر دو بیماری ویروسی‌اند. آنتی‌بیوتیک روی ویروس اثری ندارد و مصرف بی‌جای آن، علاوه بر عوارض گوارشی، باعث مقاوم شدن میکروب‌ها می‌شود.

مراقبت در خانه

• مایعات زیاد بدهید. نوزاد را بیشتر شیر بدهید و به کودک بزرگ‌تر آب و سوپ ولرم بدهید.
• برای گرفتگی بینی، چند قطره سرم نمکی در بینی بریزید و در نوزادان، بعد از آن با پوآر مخصوص به‌آرامی ترشحات را بیرون بکشید. این کار پیش از شیر خوردن و خواب، تنفس را راحت‌تر می‌کند.
• دستگاه بخور سرد، اگر هر روز تمیز شود، هوای اتاق را مرطوب می‌کند. بخور با قابلمه‌ی آب جوش را کنار بگذارید؛ این کار هر سال کودکان زیادی را دچار سوختگی می‌کند.
• استراحت کافی مهم است، اما لازم نیست کودک تمام روز در رختخواب بماند.
• برای سرفه‌ی کودک بالای یک سال، کمی عسل می‌تواند آرام‌کننده باشد. به کودک زیر یک سال هرگز عسل ندهید، چون خطر بوتولیسم نوزادی دارد.
• به نوزاد زیر شش ماه جز شیر مادر یا شیر خشک، دمنوش، جوشانده، آب‌قند یا عرقیات گیاهی ندهید.
• به کودک زیر چهار سال داروی سرفه و سرماخوردگی ندهید و تا شش سالگی هم فقط با نظر پزشک از آن استفاده کنید؛ این داروها در کودکان خردسال کمکی نمی‌کنند و ممکن است عوارض جدی داشته باشند. هر دارویی، از جمله داروی تب‌بر، فقط با تجویز پزشک و متناسب با وزن کودک داده شود.
• به کودکان هرگز آسپرین ندهید.
• برای نوزاد، بالا بردن سر با بالش یا شیب دادن تشک ایمن نیست.

پیشگیری

• شستن دست‌ها با آب و صابون، دست‌کم ۲۰ ثانیه، مؤثرترین راه جلوگیری از سرایت است. این عادت را از کودکی به فرزندتان یاد بدهید.
• سرفه و عطسه را با آرنج یا دستمال بپوشانید.
• کودک بیمار را تا بهتر شدن به مهدکودک نفرستید.
• از مهمان‌هایی که سرماخورده‌اند، با مهربانی بخواهید صورت و دست نوزاد را نبوسند. روبوسی با نوزاد، رایج‌ترین راه انتقال ویروس به اوست.
• خانه و ماشین را از دود سیگار و قلیان دور نگه دارید؛ دود، کودک را در برابر عفونت‌های تنفسی آسیب‌پذیرتر می‌کند.
• واکسن آنفلوانزا از شش ماهگی قابل تزریق است و هر سال باید تکرار شود. به‌خصوص اگر کودک بیماری زمینه‌ای مثل آسم دارد، درباره‌اش با پزشک مشورت کنید. تزریق این واکسن در بارداری هم از نوزاد در ماه‌های اول محافظت می‌کند.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

• نوزاد زیر سه ماه با تب ۳۸ درجه یا بیشتر، فوراً
• تب بیش از سه روز، یا تبی که بعد از چند روز بهتر شدن دوباره برگردد
• حال کودک رو به بهبود بوده و ناگهان بدتر شده است؛ این می‌تواند نشانه‌ی عفونت گوش یا ریه باشد
• گوش‌درد یا ترشح از گوش
• سرفه‌ی بیش از سه هفته، یا سرفه‌های پشت‌سرهم که به استفراغ یا صدای «هوپ» موقع دم ختم می‌شود
• نشانه‌های کم‌آبی مثل دهان خشک و کم شدن ادرار
• کودکی که آسم یا بیماری مزمن دارد و علائم آنفلوانزا پیدا کرده است؛ درمان ضدویروسی زودهنگام در این کودکان مهم است و فقط پزشک آن را تجویز می‌کند

اگر کودک تند و به‌سختی نفس می‌کشد، پوست بین دنده‌ها یا زیر گردنش هنگام دم به داخل کشیده می‌شود، لب‌هایش کبود شده، به‌سختی بیدار می‌شود یا به شما واکنش نشان نمی‌دهد، فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.