نینیهمراهاستفراغ شدید بارداری: کی تهوع از حد عادی می‌گذرد و بستری لازم است؟
استفراغ مکرر که نمی‌گذارد غذا و آب بخورید، با تهوع معمول بارداری فرق دارد و درمان می‌خواهد. بخوانید نشانه‌های کم‌آبی کدام‌اند، چه درمان‌هایی وجود دارد و کی باید فوراً به بیمارستان بروید.
تهوع و استفراغ در ماه‌های اول بارداری آن‌قدر شایع است که خیلی‌ها آن را بخشی جدانشدنی از بارداری می‌دانند و انتظار دارند مادر فقط «تحمل کند». اما در حدود یک تا سه مورد از هر صد بارداری، استفراغ آن‌قدر شدید و مکرر است که مادر نمی‌تواند غذا و آب کافی بخورد و دچار کم‌آبی و کاهش وزن می‌شود. به این حالت «استفراغ شدید بارداری» یا «هایپرامزیس» می‌گویند. این یک بیماری واقعی است، نه ضعف یا بی‌طاقتی، و درمان مؤثری دارد.
فرق استفراغ شدید با تهوع معمول بارداری
در تهوع معمول بارداری، حالتان بد است و گاهی استفراغ می‌کنید، اما در طول روز می‌توانید مقداری غذا و مایعات نگه دارید و وزنتان کم‌وبیش ثابت می‌ماند. در استفراغ شدید بارداری:
- استفراغ بارها در روز تکرار می‌شود و گاهی با خوردن حتی چند جرعه آب شروع می‌شود.
- تهوع تقریباً دائمی است و نمی‌گذارد غذا بخورید، کار کنید یا از خانه بیرون بروید.
- وزن کم می‌شود؛ گاهی چند کیلو در چند هفته.
- ممکن است بزاق دهان زیاد شود و حتی قورت دادن آن حالتان را بد کند.
این بیماری معمولاً در همان هفته‌های اول بارداری شروع می‌شود و در بسیاری از مادران تا حدود هفته‌ی ۲۰ بهتر می‌شود، هرچند در گروهی طولانی‌تر ادامه دارد. اگر در بارداری قبلی تجربه‌اش کرده‌اید، دوقلو باردارید یا در خانواده سابقه‌ی آن هست، احتمالش بیشتر است.
نشانه‌های کم‌آبی را بشناسید
خطر اصلی استفراغ شدید، کم‌آبی و به هم خوردن املاح بدن است. به این نشانه‌ها توجه کنید:
- ادرار کم و تیره، یا دفعات ادرار خیلی کمتر از معمول
- سرگیجه، به‌ویژه هنگام بلند شدن از جا
- خشکی دهان و لب‌ها و تشنگی شدید
- تپش قلب، ضعف و بی‌حالی
- کاهش وزن
- ناتوانی در نگه داشتن حتی آب
درمان: از داروی پزشک تا بستری در بیمارستان
هرچه درمان زودتر شروع شود، زودتر بهتر می‌شوید و احتمال نیاز به بستری کمتر است. داروهای ضدتهوعی هستند که ایمنی‌شان در بارداری بررسی شده است، اما انتخاب دارو و مقدار آن فقط باید با تجویز پزشک باشد. داروی گیاهی، دم‌نوش ناشناخته یا داروی بدون نسخه را خودسرانه مصرف نکنید.
اگر کم‌آبی داشته باشید، پزشک ممکن است سرم‌درمانی را توصیه کند. سرم معمولاً همراه با املاح و ویتامین‌های لازم، از جمله ویتامین ب۱، تزریق می‌شود. گاهی چند ساعت در بخش سرپایی کافی است و گاهی چند روز بستری لازم می‌شود. در بیمارستان آزمایش خون و ادرار انجام می‌شود و معمولاً سونوگرافی هم برای بررسی دوقلویی و سلامت بارداری درخواست می‌شود.
اگر مکمل آهن حالتان را بدتر می‌کند، با پزشک درباره‌ی زمان یا شکل مصرف آن صحبت کنید؛ ممکن است آن را موقتاً عقب بیندازد.
در خانه چه کمکی از دستتان برمی‌آید؟
کنار درمان پزشک، این کارها می‌تواند کمک کند:
- مایعات را جرعه‌جرعه و مرتب، با فاصله از وعده‌های غذا بنوشید. نوشیدنی خنک یا تکه‌های یخ اغلب بهتر تحمل می‌شود.
- هر وقت توانستید، کمی از هر غذایی که دلتان می‌خواهد بخورید؛ در این دوره «غذای کامل» اولویت نیست.
- از بوها و محرک‌هایی که استفراغ را شروع می‌کنند دوری کنید.
- دفعات استفراغ، مقدار مایعات و ادرار را در دفترچه یا گوشی یادداشت کنید تا بتوانید به پزشک گزارش دقیق بدهید.
حال روحی را هم جدی بگیرید
استفراغ شدید فقط بدن را خسته نمی‌کند. ماندن طولانی در خانه، ناتوانی در کار و مراقبت از فرزندان دیگر و شنیدن حرف‌هایی مثل «همه ویار دارند» می‌تواند به احساس تنهایی، اضطراب و افسردگی برسد. از همسر و خانواده بخواهید کارهای خانه و آشپزی را بر عهده بگیرند و اگر احساس ناامیدی دارید، حتماً به ماما یا پزشک بگویید. با درمان مناسب، بیشتر مادران بهتر می‌شوند و جنین هم معمولاً آسیبی نمی‌بیند.
کی فوراً به بیمارستان یا اورژانس برویم؟
در این موارد منتظر نمانید و همان لحظه به بیمارستان بروید:
- بیش از ۸ ساعت است که ادرار نکرده‌اید.
- یک شبانه‌روز است که هیچ مایعی در معده‌تان نمانده است.
- در استفراغ خون یا لکه‌های قهوه‌ای شبیه تفاله‌ی قهوه دیده می‌شود.
- درد شدید شکم، تب یا زردی پوست و چشم دارید.
اگر دچار گیجی، بی‌حالی شدید یا حال غش شدید، با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.