نینیهمراهافسردگی در دوران بارداری: نشانه‌ها، درمان و مصرف داروی ضدافسردگی
غم و بی‌لذتی که بیش از دو هفته بماند ممکن است افسردگی بارداری باشد. بخوانید فرقش با نوسان خلق معمول چیست، چه درمان‌های ایمنی دارد و درباره‌ی داروی ضدافسردگی چطور تصمیم بگیرید.
بارداری را معمولاً دوران شادی و انتظار توصیف می‌کنند و برای همین، مادری که بیشتر روزها غمگین است اغلب حرفی نمی‌زند و فکر می‌کند ایراد از خودش است. اما افسردگی از مشکلات شایع دوران بارداری است و از هر ده مادر باردار، حدود یک نفر درجاتی از آن را تجربه می‌کند. افسردگی ضعف اراده یا ناشکری نیست؛ بیماری واقعی و درمان‌پذیری است و درمان به‌موقع آن هم برای شما خوب است و هم برای نوزادتان.
نوسان خلق یا افسردگی؟
زودرنجی، گریه‌ی گاه‌به‌گاه و روزهای بی‌حوصلگی در بارداری معمول‌اند و با استراحت، یک خبر خوب یا حرف زدن با کسی بهتر می‌شوند. افسردگی فرق دارد: حالی است که بیشتر روزها و بیشتر ساعت‌های روز همراهتان است و دست‌کم دو هفته ادامه پیدا می‌کند. نشانه‌های اصلی آن این‌هاست:
- غم، پوچی یا بی‌حسی که رها نمی‌کند.
- بی‌لذتی: کارهایی که قبلاً دوست داشتید، دیگر برایتان جذاب نیست.
- ناامیدی، احساس بی‌ارزشی یا گناه بیش از حد.
- تغییر خواب و اشتها بیش از آنچه بارداری توضیح می‌دهد.
- کم شدن تمرکز، کندی یا بی‌قراری.
- بی‌علاقگی به بارداری یا فکر مداوم به این‌که مادر خوبی نخواهید بود.
- فکر مرگ یا آسیب به خود.
بعضی از این نشانه‌ها مثل خستگی و بدخوابی در خود بارداری هم دیده می‌شوند، برای همین تشخیص با پزشک یا روان‌شناس است. سابقه‌ی افسردگی، فشار مالی یا خانوادگی، نبود حمایت، بارداری ناخواسته یا پرعارضه و از دست دادن بارداری قبلی احتمال افسردگی را بیشتر می‌کند.
افسردگی بارداری درمان‌پذیر است
درمان نکردن افسردگی بی‌خطر نیست. مادری که افسرده است ممکن است کمتر غذا بخورد، بد بخوابد، مراقبت‌های بارداری را کنار بگذارد و بعد از زایمان هم بیشتر در معرض افسردگی پس از زایمان باشد. خبر خوب این است که درمان مؤثر وجود دارد.
برای افسردگی خفیف تا متوسط، گفت‌وگودرمانی معمولاً قدم اول است. روش‌هایی مثل درمان شناختی رفتاری یا درمان بین‌فردی در چند جلسه کمک می‌کنند فکرهای منفی را بشناسید، رابطه‌ها و حمایت‌های اطرافتان را تقویت کنید و راه‌های تازه‌ای برای کنار آمدن پیدا کنید. این درمان‌ها برای جنین بی‌خطرند. کنار آن، پیاده‌روی منظم، خواب کافی، وعده‌های غذایی مرتب و حرف زدن با همسر و نزدیکان کمک می‌کند، هرچند جای درمان را نمی‌گیرد.
داروی ضدافسردگی در بارداری
اگر افسردگی شدید است یا با گفت‌وگودرمانی بهتر نشده، ممکن است پزشک دارو را هم پیشنهاد کند. بعضی داروهای ضدافسردگی در بارداری بارها بررسی شده‌اند و پزشک با سنجیدن فایده‌ی درمان در برابر خطر احتمالی دارو، مناسب‌ترین انتخاب را برای شما پیدا می‌کند. تصمیم درباره‌ی مصرف دارو، نوع و مقدار آن فقط با پزشک است؛ نه با توصیه‌ی دوستان یا تجربه‌هایی که در اینترنت می‌خوانید.
اگر پیش از بارداری داروی ضدافسردگی مصرف می‌کردید، آن را با شنیدن خبر بارداری خودسرانه قطع نکنید. قطع ناگهانی ممکن است هم نشانه‌های ناخوشایند قطع دارو بیاورد و هم افسردگی را برگرداند. به پزشک یا روان‌پزشک خود خبر بدهید تا با هم درباره‌ی ادامه، تغییر یا کم کردن تدریجی دارو تصمیم بگیرید. اگر قصد بارداری دارید، بهتر است این گفت‌وگو را از قبل شروع کنید.
از کجا کمک بگیریم؟
اولین قدم می‌تواند گفتن ماجرا به ماما یا پزشکی باشد که مراقبت‌های بارداری شما را انجام می‌دهد. در بسیاری از مراکز بهداشت کارشناس سلامت روان هست و پزشک خانواده می‌تواند شما را به روان‌شناس یا روان‌پزشک ارجاع دهد. برای راحت‌تر شدن این گفت‌وگو:
- نشانه‌ها و مدت آن‌ها را از قبل بنویسید.
- اگر راحت‌ترید، همسر یا یکی از نزدیکان را همراه ببرید.
- صادقانه حرف بزنید؛ کادر درمان برای کمک آنجاست، نه برای قضاوت.
کمک فوری
اگر فکر آسیب زدن به خود یا خودکشی دارید، یا احساس می‌کنید دیگر امیدی نیست و نمی‌توانید ادامه دهید، منتظر نوبت بعدی نمانید. همین حالا با ۱۱۵ تماس بگیرید یا به اورژانس بیمارستان بروید و از کسی بخواهید کنارتان بماند. اگر یکی از نزدیکانتان چنین حرف‌هایی می‌زند، آن را جدی بگیرید و تنهایش نگذارید.
جمع‌بندی
غم ماندگار، بی‌لذتی و ناامیدی بیش از دو هفته را جدی بگیرید و با ماما یا پزشک در میان بگذارید. افسردگی بارداری درمان‌پذیر است، گفت‌وگودرمانی قدم اول و بی‌خطری است و تصمیم درباره‌ی دارو فقط با پزشک گرفته می‌شود.