نینیهمراهخروسک در کودکان؛ با سرفه‌ی خشن نیمه‌شب چه کنیم و کی به اورژانس برویم؟
سرفه‌ی خشن شبیه پارس و صدای گرفته در نیمه‌شب بیشتر وقت‌ها نشانه‌ی خروسک است. بدانید چطور کودک را آرام کنید، چرا بخور داغ خطرناک است و کدام نشانه‌ها یعنی باید فوراً به اورژانس رفت.
نیمه‌شب با صدایی عجیب از خواب می‌پرید؛ کودکتان سرفه‌ای خشن و بلند می‌کند که شبیه پارس سگ است، صدایش گرفته و شاید موقع نفس کشیدن صدای خش‌داری هم بشنوید. این صحنه برای هر پدر و مادری ترسناک است. بیشتر وقت‌ها این همان خروسک است؛ بیماری ویروسی شایعی که در بیشتر کودکان در خانه و در چند روز بهتر می‌شود. دانستن این‌که چه کاری فوری است و چه کاری نه، به شما کمک می‌کند آرام‌تر تصمیم بگیرید.
خروسک چیست؟
خروسک عفونت ویروسی حنجره و نای است. ویروس‌های سرماخوردگی و آنفلوانزا باعث ورم این قسمت می‌شوند و چون راه هوایی کودکان باریک است، همین ورم کوچک صدا و تنفس را تغییر می‌دهد. خروسک بیشتر در کودکان شش ماه تا سه سال و در پاییز و زمستان دیده می‌شود. معمولاً با آبریزش بینی و تب خفیف شروع می‌شود و یکی دو روز بعد نشانه‌های اصلی ظاهر می‌شوند:
- سرفه‌ی خشن و بلند شبیه پارس.
- گرفتگی یا خشونت صدا و گریه.
- گاهی صدای خشن و زیر هنگام دم، که پزشک‌ها به آن استریدور می‌گویند.
این نشانه‌ها شب‌ها بدتر می‌شوند و معمولاً دو سه شب اول از همه سخت‌ترند. سرفه ممکن است تا یک هفته ادامه پیدا کند.
همین حالا در خانه چه کنیم؟
مهم‌ترین کار، آرام نگه داشتن کودک است. گریه و ترس، تنفس را سخت‌تر و صدای خش‌دار را بیشتر می‌کند؛ پس آرامش شما مستقیم به نفس کشیدن او کمک می‌کند.
- کودک را در آغوش بگیرید و نیمه‌نشسته نگه دارید؛ آرام حرف بزنید، لالایی بخوانید یا کتاب محبوبش را بیاورید.
- حال کودک را زیر نظر بگیرید: رنگ لب‌ها، سرعت تنفس و این‌که صدای خش‌دار فقط هنگام گریه است یا در آرامش هم هست.
- به او مایعات بدهید؛ شیر مادر، آب یا نوشیدنی ولرم.
- برای تب یا ناراحتی، مسکن و تب‌بر را با نظر پزشک و متناسب با وزن بدهید.
- شب را در اتاق کودک یا نزدیک او بخوابید تا اگر حالش بدتر شد، متوجه شوید.
- از دود سیگار و قلیان دورش نگه دارید.
بخور داغ و کتری آب جوش؛ نه
روش قدیمی نشاندن کودک کنار کتری در حال جوش یا بخور داغ در حمام، در پژوهش‌ها اثر روشنی بر خروسک نشان نداده، اما خطر سوختگی جدی دارد؛ هر سال کودکانی با برگرداندن آب جوش یا نزدیک شدن به بخار داغ دچار سوختگی می‌شوند. بعضی خانواده‌ها می‌بینند که چند دقیقه هوای خنک، مثلاً کنار پنجره با لباس گرم، کودک را آرام‌تر می‌کند؛ اگر این کار کودک را آرام می‌کند اشکالی ندارد، ولی جای معاینه را نمی‌گیرد. شربت سرفه هم به خروسک کمکی نمی‌کند و برای کودکان خردسال توصیه نمی‌شود.
پزشک چه درمانی می‌دهد؟
اگر کودک صدای خش‌دار تنفسی دارد یا سرفه‌اش آزاردهنده است، پزشک او را معاینه می‌کند. درمان اصلی معمولاً یک داروی کورتونی است که ورم راه هوایی را کم می‌کند و اثرش در چند ساعت شروع می‌شود. در موارد شدیدتر، کودک در اورژانس داروی استنشاقی هم می‌گیرد و چند ساعت زیر نظر می‌ماند. بیشتر کودکان ظرف چند روز خوب می‌شوند و فقط تعداد کمی به بستری نیاز پیدا می‌کنند.
بعضی کودکان چند بار در سال‌های اول زندگی خروسک می‌گیرند. اگر حمله‌ها زیاد است یا بدون سرماخوردگی رخ می‌دهد، با پزشک درباره‌ی بررسی بیشتر صحبت کنید.
کی فوراً به اورژانس برویم؟
اگر هر یک از این نشانه‌ها را دیدید، با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید یا کودک را به نزدیک‌ترین اورژانس برسانید:
- صدای خش‌دار هنگام دم وقتی کودک آرام است یا خوابیده، نه فقط هنگام گریه.
- فرو رفتن پوست بین دنده‌ها، زیر دنده‌ها یا بالای جناغ هنگام نفس کشیدن.
- آب دهان ریختن، ناتوانی در قورت دادن یا نشستن به حالت خمیده رو به جلو برای نفس کشیدن.
- کبودی یا رنگ‌پریدگی لب‌ها و صورت.
- بی‌حالی شدید، خواب‌آلودگی یا بی‌قراری که با آغوش آرام نمی‌شود.
- تنفس بسیار تند یا مکث در تنفس.
در این موارد هم زودتر به پزشک مراجعه کنید: شیرخوار زیر شش ماه با این علائم، تب بالا یا بیش از سه روز، سرفه‌ی خشنی که بیشتر از یک هفته مانده، یا سرفه‌ای که ناگهان و بدون سرماخوردگی شروع شده، چون ممکن است چیزی در راه هوایی کودک گیر کرده باشد.