اولین حرکت‌های جنین بیشتر شبیه بال زدن پروانه، قل‌قل شدن یا ترکیدن حباب‌های کوچک در شکم است. بسیاری از مادران اول آن را با حرکت روده اشتباه می‌گیرند. این حرکت‌ها رفته‌رفته قوی‌تر می‌شوند و در ماه‌های آخر به لگد، چرخیدن و تکان‌های کاملاً محسوس تبدیل می‌شوند که گاهی از روی شکم هم دیده می‌شوند.

اولین حرکت را چه زمانی حس می‌کنم؟

بیشتر مادران اولین حرکت‌ها را بین هفته‌ی ۱۶ تا ۲۴ حس می‌کنند؛ در بارداری اول معمولاً دیرتر و در بارداری‌های بعدی زودتر. اگر جفت روی دیواره‌ی جلویی رحم قرار گرفته باشد، مثل یک بالشتک عمل می‌کند و ممکن است حرکت‌ها را دیرتر و ضعیف‌تر حس کنید. اگر تا هفته‌ی ۲۴ هیچ حرکتی حس نکرده‌اید، به ماما یا پزشک بگویید تا بررسی شود.

هر جنین الگوی خودش را دارد

عدد مشخصی که برای همه‌ی جنین‌ها «طبیعی» باشد وجود ندارد. آنچه اهمیت دارد الگوی حرکت کودک خود شماست. جنین‌ها دوره‌های خواب و بیداری دارند و هر دوره‌ی خواب ممکن است حدود ۲۰ تا ۴۰ دقیقه، و گاهی کمی بیشتر، طول بکشد. بسیاری از آن‌ها عصرها و شب‌ها، وقتی مادر آرام گرفته، فعال‌ترند.

از حدود هفته‌ی ۲۸ به بعد هر روز چند دقیقه وقت بگذارید و به حرکت‌های کودکتان توجه کنید. کم‌کم می‌فهمید چه ساعت‌هایی فعال‌تر است و حرکت‌هایش چه شکلی دارد.

آیا در ماه‌های آخر حرکت‌ها کم می‌شود؟

این باوری رایج، اما اشتباه و خطرناک است. درست است که در هفته‌های آخر جا تنگ‌تر می‌شود و نوع حرکت‌ها تغییر می‌کند، مثلاً به‌جای لگدهای تند بیشتر چرخش و فشار حس می‌کنید، اما تعداد حرکت‌ها نباید کم شود. جنین تا شروع زایمان و حتی در طول زایمان باید حرکت کند.

شمارش حرکت‌ها

بعضی از ماماها و پزشکان از مادران می‌خواهند از هفته‌ی ۲۸ حرکت‌ها را بشمارند. یک روش رایج این است: در زمانی که کودک معمولاً فعال است، به پهلو دراز بکشید و زمان لازم برای حس کردن ۱۰ حرکت را یادداشت کنید. بیشتر جنین‌ها خیلی زودتر از دو ساعت به این عدد می‌رسند. اگر در دو ساعت ۱۰ حرکت حس نکردید، همان موقع با زایشگاه تماس بگیرید یا به آنجا بروید. چه این روش را به کار ببرید چه نه، اصل ماجرا یکی است: هر تغییری در الگوی همیشگی جدی است.

اگر حرکت‌ها کم شد، چه کنم؟

منتظر فردا نمانید. همین حالا، در هر ساعتی از شبانه‌روز، با ماما یا بیمارستان تماس بگیرید یا مستقیم به بخش زایمان بروید.
به توصیه‌هایی مثل نوشیدن آب سرد، خوردن چیز شیرین یا تکان دادن شکم برای «بیدار کردن» جنین تکیه نکنید. این روش‌ها ثابت نشده‌اند و فقط مراجعه را عقب می‌اندازند.
با دستگاه‌های خانگی شنیدن صدای قلب جنین خودتان را آرام نکنید. شنیدن صدای قلب لزوماً به معنای خوب بودن حال جنین نیست و ممکن است حتی صدای قلب خودتان را بشنوید.
در بیمارستان معمولاً با نوار قلب جنین و در صورت لزوم سونوگرافی حال او را بررسی می‌کنند. بیشتر وقت‌ها همه‌چیز خوب است و با خیال راحت به خانه برمی‌گردید.
اگر بعد از یک بار بررسی دوباره حرکت‌ها کم شد، باز هم مراجعه کنید. هیچ‌وقت با خودتان نگویید «دفعه‌ی قبل هم چیزی نبود».

چند نکته‌ی دیگر

سکسکه‌ی جنین، یعنی تکان‌های منظم و ریتمیک که چند دقیقه ادامه دارد، طبیعی است؛ اما آن را جزو حرکت‌های معمول حساب نکنید.
فعالیت شما، غذا خوردن و حتی صداهای اطراف ممکن است روی میزان حرکت اثر بگذارد، اما هیچ‌کدام دلیل کافی برای نادیده گرفتن کاهش حرکت نیست.
همسر و اعضای خانواده را هم در این تجربه شریک کنید. حس کردن لگدها برای آن‌ها هم شیرین است و آغاز رابطه با کودک.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

حرکت‌های کودک کمتر یا ضعیف‌تر از همیشه شده یا الگویش تغییر کرده است.
در دو ساعت کمتر از ۱۰ حرکت حس کرده‌اید.
کاهش حرکت با خونریزی، نشت مایع، دل‌درد یا انقباض همراه است.

در این موارد بدون معطلی به بیمارستان بروید یا با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید. اگر تا هفته‌ی ۲۴ هنوز هیچ حرکتی حس نکرده‌اید، در اولین فرصت به ماما یا پزشک بگویید.