نینیهمراهخونریزی در نیمه‌ی دوم بارداری: چرا نباید حتی برای مقدار کم صبر کرد؟
هر خونریزی بعد از هفته‌ی ۲۰ بارداری، حتی به مقدار کم، باید بی‌معطلی بررسی شود. با علت‌های مهم آن، کارهایی که تا رسیدن به بیمارستان می‌کنید و نشانه‌هایی که یعنی تماس با اورژانس آشنا شوید.
دیدن لکه‌ی خون در ماه‌های آخر بارداری برای هر مادری ترسناک است و شاید اولین فکرتان این باشد که «مقدارش کم است، تا فردا صبر می‌کنم». اما در نیمه‌ی دوم بارداری، یعنی بعد از هفته‌ی ۲۰، هر خونریزی، حتی به اندازه‌ی یک لکه، را باید همان موقع، نه فردا، پزشک یا ماما بررسی کند. بسیاری از این خونریزی‌ها علت ساده‌ای دارند، ولی فقط معاینه و سونوگرافی می‌تواند این را روشن کند و چند علت مهم آن با مراجعه‌ی زود بسیار بهتر مدیریت می‌شوند.
چرا مقدار کم خون هم مهم است؟
مقدار خونی که بیرون می‌آید همیشه نشان‌دهنده‌ی شدت مشکل نیست. در جدا شدن زودرس جفت ممکن است خون پشت جفت جمع شود و بیرون فقط لکه‌ی کمی دیده شود، در حالی که جنین در خطر است. خونریزی جفت سرراهی هم ممکن است بار اول کم و بی‌درد باشد و دفعه‌ی بعد ناگهان زیاد شود. به همین دلیل برای هیچ مقدار خونریزی صبر نکنید.
علت‌های مهم خونریزی در نیمه‌ی دوم
- جفت سرراهی: جفت روی دهانه‌ی رحم یا خیلی نزدیک آن قرار گرفته است. خونریزی معمولاً بی‌درد، قرمز روشن و ناگهانی است و ممکن است بعد از رابطه‌ی جنسی یا بدون هیچ دلیلی رخ دهد.
- جدا شدن زودرس جفت: جفت پیش از تولد نوزاد از دیواره‌ی رحم جدا می‌شود. معمولاً با درد شکم یا کمر، سفتی مداوم و دردناک رحم و گاهی کم شدن حرکت جنین همراه است. فشار خون بالا، سیگار و قلیان، ضربه به شکم مثل تصادف یا زمین خوردن و سابقه‌ی قبلی خطر آن را بالا می‌برد.
- شروع زایمان زودرس: پیش از هفته‌ی ۳۷، ترشح مخاطی آغشته به خون همراه با انقباض‌های منظم، درد کمر یا فشار لگن می‌تواند نشانه‌ی باز شدن دهانه‌ی رحم باشد.
- علت‌های کم‌خطرتر: تحریک دهانه‌ی رحم بعد از معاینه یا رابطه، پولیپ دهانه‌ی رحم یا عفونت واژن. نزدیک موعد زایمان هم دفع ترشح مخاطی با رگه‌های خون می‌تواند بخشی از شروع طبیعی زایمان باشد.
تشخیص اینکه کدام علت در کار است فقط با معاینه ممکن است.
وقتی خونریزی دیدید، چه کنید؟
- آرام بمانید، دراز بکشید یا بنشینید و از کسی بخواهید کنارتان بماند.
- نوار بهداشتی بگذارید، نه تامپون، تا مقدار خون دیده شود.
- به مقدار و رنگ خون دقت کنید: لکه است یا جریان دارد؟ قرمز روشن است یا قهوه‌ای تیره؟ لخته دارد؟ در یک ساعت چند نوار خیس شده است؟ از نوار استفاده‌شده عکس بگیرید یا آن را نگه دارید.
- ساعت شروع خونریزی و هر نشانه‌ی همراه، مثل درد، انقباض یا نشت آب را یادداشت کنید.
- به حرکت جنین توجه کنید.
- تا بررسی پزشک رابطه‌ی جنسی نداشته باشید و چیزی داخل واژن نگذارید.
- خودتان رانندگی نکنید؛ از همراه یا اورژانس کمک بگیرید.
در بیمارستان چه اتفاقی می‌افتد؟
پزشک یا ماما فشار خون و نبض شما را می‌گیرد، ضربان قلب جنین و انقباض‌ها را با نوار قلب بررسی می‌کند و معمولاً با سونوگرافی محل جفت را می‌بیند. تا وقتی احتمال جفت سرراهی رد نشده، معاینه‌ی داخلی انجام نمی‌شود؛ اگر در سونوگرافی‌های قبلی جفت پایین داشته‌اید، حتماً بگویید. آزمایش خون هم گرفته می‌شود و اگر آر‌اچ خونتان منفی است، ممکن است آمپول مخصوص ضد آر‌اچ لازم باشد.
بسته به علت، سن بارداری و وضعیت جنین، ممکن است بستری و پایش، دارو برای کمک به رشد ریه‌های جنین یا در موارد شدید زایمان زودتر لازم شود. بسیاری از مادران هم بعد از بررسی و اطمینان از سلامت جنین به خانه برمی‌گردند. اگر مرخص شدید، بپرسید از این به بعد به چه نشانه‌هایی دقت کنید و کی برای پیگیری برگردید.
کی به زایشگاه برویم و کی با ۱۱۵ تماس بگیریم؟
هر خونریزی بعد از هفته‌ی ۲۰ را بی‌معطلی به پزشک یا ماما اطلاع دهید یا به زایشگاه بروید. در این موارد معطل نکنید و با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید:
- خونریزی زیاد، مثل خیس شدن یک نوار در کمتر از یک ساعت، یا دفع لخته‌های بزرگ.
- خونریزی همراه با درد شکم یا کمر.
- سفتی مداوم و دردناک رحم که شل نمی‌شود.
- کم شدن یا قطع حرکت جنین.
- سرگیجه، رنگ‌پریدگی، تپش قلب یا احساس غش.
- خونریزی بعد از ضربه به شکم یا تصادف، حتی اگر کم باشد.
- خونریزی همراه با نشت آب یا انقباض‌های منظم پیش از هفته‌ی ۳۷.