نینیهمراهسیگار و قلیان در دوران شیردهی؛ دود چه آسیبی به نوزاد می‌زند؟
دود سیگار و قلیان خطر مرگ ناگهانی شیرخوار و عفونت‌های گوش و تنفسی را بالا می‌برد و قلیان هم کم‌خطرتر نیست. بدانید چطور آسیب را کم کنید، چرا شیردهی را قطع نکنید و خانه را بی‌دود نگه دارید.
کشیدن سیگار یا قلیان در بسیاری از خانه‌ها بخشی از روزمرگی یا دورهمی‌های خانوادگی است و با آمدن نوزاد، این پرسش پیش می‌آید که با آن چه باید کرد. شاید هم خودتان در دوران بارداری کنار گذاشته بودید و حالا وسوسه‌ی دوباره شروع کردن را دارید. در این مطلب، بی‌آنکه قضاوتی در کار باشد، می‌خوانید دود چه اثری بر نوزاد دارد و چه قدم‌هایی واقعاً از او محافظت می‌کند.
دود با نوزاد چه می‌کند؟
ریه‌ها و دستگاه ایمنی نوزاد هنوز در حال رشد است و او نسبت به وزنش تندتر از بزرگ‌ترها نفس می‌کشد. قرار گرفتن در معرض دود سیگار و قلیان، چه از سوی مادر و چه از سوی پدر، اطرافیان یا مهمان‌ها، این خطرها را بیشتر می‌کند:
- مرگ ناگهانی شیرخوار در خواب
- عفونت گوش میانی و عفونت‌های مکرر تنفسی مثل برونشیولیت و ذات‌الریه
- خس‌خس سینه، آسم و بدتر شدن آن
- سرفه‌های طولانی و خواب آشفته
پس از خاموش شدن سیگار یا قلیان، ذرات سمی دود تا مدت‌ها روی لباس، مو، پوست، فرش، پرده و مبل می‌مانند. نوزادی که صورتش را به لباس شما می‌مالد یا روی فرش سینه‌خیز می‌رود، این مواد را هم تنفس می‌کند و هم به دهان می‌برد. باز کردن پنجره یا کشیدن در اتاق دیگر، کودک را کاملاً محافظت نمی‌کند.
قلیان کم‌خطرتر از سیگار نیست
بسیاری گمان می‌کنند چون دود قلیان از آب می‌گذرد، تصفیه و بی‌خطرتر می‌شود. این باور درست نیست. آب نیکوتین و مواد سمی را جدا نمی‌کند و یک نوبت قلیان، که معمولاً طولانی است، حجم بسیار زیادی دود وارد ریه‌ی کشنده و فضای اتاق می‌کند. زغال قلیان هم گاز مونوکسید کربن تولید می‌کند. قلیان‌های میوه‌ای و معطر و سیگارهای الکترونیکی هم نیکوتین و مواد آسیب‌رسان دارند.
نیکوتین در شیر مادر
نیکوتینی که مادر از سیگار یا قلیان می‌گیرد، وارد شیر می‌شود. نوزاد ممکن است بی‌قرارتر باشد، کمتر و آشفته‌تر بخوابد یا دل‌درد داشته باشد. کشیدن سیگار ممکن است تولید شیر را هم کم کند.
با این حال، اگر هنوز نتوانسته‌اید ترک کنید، شیردهی را قطع نکنید. شیر مادر حتی برای نوزاد مادری که سیگار می‌کشد، از بسیاری از آثار زیان‌بار دود می‌کاهد و در برابر عفونت‌ها از او محافظت می‌کند. کنار گذاشتن شیر مادر در کنار دود، خطر را برای نوزاد بیشتر می‌کند.
ترک یا کم کردن؛ قدم‌به‌قدم
ترک کامل بهترین هدیه به نوزاد و خودتان است و هیچ‌وقت برای آن دیر نیست. پزشک خانواده، مرکز بهداشت یا کلینیک‌های ترک دخانیات می‌توانند کمکتان کنند. اگر داروی کمکی یا جایگزین نیکوتین لازم باشد، فقط با نظر پزشک و با در نظر گرفتن شیردهی انتخاب شود.
اگر هنوز می‌کشید، این کارها آسیب را کمتر می‌کند:
- هر روز کمتر بکشید؛ هر نخ کمتر اهمیت دارد.
- درست بعد از شیر دادن بکشید، نه پیش از آن، تا در وعده‌ی بعد نیکوتین کمتری در شیر باشد.
- همیشه بیرون از خانه بکشید، نه در بالکن یا کنار پنجره‌ی باز.
- هنگام کشیدن یک لباس رویی جدا بپوشید و پس از آن، پیش از بغل کردن نوزاد، دست‌ها و صورتتان را بشویید.
- نوزاد را همیشه در تخت خودش بخوابانید؛ اگر سیگار می‌کشید، هم‌بستر شدن با او خطر مرگ ناگهانی را بسیار بیشتر می‌کند.
- ته‌سیگار، توتون، زغال و مایع سیگار الکترونیکی را دور از دسترس کودک نگه دارید؛ خوردن آن‌ها مسمومیت خطرناکی ایجاد می‌کند.
خانه و خودرو بدون دود
قانون خانه را روشن کنید: هیچ‌کس، در هیچ زمانی، در خانه و خودرو سیگار یا قلیان نمی‌کشد. این قاعده برای همسر، پدربزرگ، مادربزرگ و مهمان‌ها هم هست. شاید گفتنش در ابتدا سخت باشد، اما بیشتر اطرافیان وقتی بدانند موضوع سلامت نوزاد است، همراهی می‌کنند. می‌توانید با مهربانی بگویید: «برای ریه‌های نوزاد، خانه باید کاملاً بی‌دود باشد؛ پزشکان هم همین را توصیه می‌کنند.» در خودرو، حتی با پنجره‌ی باز، دود به‌سرعت جمع می‌شود. در دورهمی‌ها و مهمانی‌ها هم نوزاد را از فضای قلیان دور نگه دارید.
کی به پزشک مراجعه کنیم؟
- نوزاد سرفه‌های طولانی، خس‌خس سینه یا سرماخوردگی‌های پشت‌سرهم دارد.
- گوش‌درد، تب یا ترشح از گوش دارد.
- بسیار بی‌قرار است، خوب شیر نمی‌خورد یا خوابش به‌شدت آشفته است.
- برای ترک یا کم کردن سیگار و قلیان کمک می‌خواهید.
اگر نوزاد به‌سختی نفس می‌کشد، لب‌هایش کبود شده یا بی‌حال و بی‌پاسخ است، فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید. اگر ته‌سیگار، توتون قلیان یا مایع سیگار الکترونیکی خورده است، حتی اگر حالش خوب به نظر می‌رسد، همان لحظه با اورژانس ۱۱۵ یا مرکز اطلاع‌رسانی داروها و سموم ۱۹۰ تماس بگیرید و او را به استفراغ وادار نکنید.