در بسیاری از شهرها و روستاهای ایران، موتورسیکلت وسیله‌ی رفت‌وآمد روزمره‌ی خانواده است و دیدن پدری که کودکش را جلوی خودش نشانده یا مادری که نوزاد به بغل پشت موتور نشسته، صحنه‌ی آشنایی است. گاهی هم واقعاً راه دیگری در دسترس نیست. اما مهم است بدانید موتور برای کودک خردسال چه خطرهایی دارد تا هر وقت ممکن است سراغ گزینه‌ی امن‌تر بروید و اگر ناچار شدید، خطر را کم کنید.

چرا موتور برای کودک خردسال خطرناک است؟

روی موتور هیچ بدنه، کمربند یا صندلی ایمنی‌ای کودک را نگه نمی‌دارد. کودک خردسال هنوز قدرت و هماهنگی کافی ندارد که در طول مسیر خودش را محکم نگه دارد. با یک ترمز ناگهانی، افتادن چرخ در چاله یا یک پیچ تند، ممکن است دستش رها شود و پرت شود. کودکان روی موتور زود خوابشان می‌برد و بدن خواب‌آلود شل می‌شود و از جایش می‌لغزد.

سر کودک نسبت به بدنش بزرگ‌تر و سنگین‌تر است و در افتادن، معمولاً اول سر به زمین می‌خورد. آسیب سر شایع‌ترین و جدی‌ترین آسیب کودکان در حادثه‌های موتورسیکلت است.

نوزاد در آغوش و کودک جلوی راننده

نوزادی که در آغوش سرنشین است، در کوچک‌ترین برخورد از دست رها می‌شود؛ هیچ دستی نمی‌تواند در برابر نیروی یک ترمز یا تصادف او را نگه دارد. گردن نوزاد هم آن‌قدر قوی نیست که کلاه ایمنی را تحمل کند.
کودکی که جلوی راننده روی باک یا صندلی نشسته، در ترمز اول با فرمان و باک برخورد می‌کند یا به جلو پرت می‌شود. همچنین دید و تسلط راننده را کم می‌کند و ممکن است دستش به فرمان یا گاز برسد.
نشاندن کودک بین دو بزرگسال هم فقط ظاهر امن‌تری دارد و کودک را از پرت شدن حفظ نمی‌کند.

سوختگی با اگزوز و گیر کردن پا در چرخ

لوله‌ی اگزوز موتور بعد از چند دقیقه روشن بودن به‌شدت داغ می‌شود و تا مدتی بعد از خاموش شدن هم داغ می‌ماند. سوختگی پا با اگزوز از علت‌های شایع سوختگی در کودکان است؛ هنگام سوار و پیاده شدن یا وقتی پای کودک در طول مسیر آویزان است. پای کودک هیچ‌وقت نباید به اگزوز نزدیک شود و موتور پارک‌شده هم جای بازی بچه‌ها نیست.

پای کودکی که به رکاب نمی‌رسد، ممکن است لای پره‌های چرخ عقب برود و آسیب شدیدی ببیند. چادر، روسری بلند و لباس گشاد مادر یا کودک هم ممکن است به چرخ و زنجیر بپیچد.

اگر ناچار شدید

این موارد حداقل‌اند، نه تضمین ایمنی:

نوزاد و کودک نوپا را اصلاً سوار موتور نکنید.
کودک فقط وقتی پشت راننده بنشیند که پایش به‌راحتی به رکاب برسد و بتواند کمر راننده را با دو دست محکم بگیرد.
کلاه ایمنی استاندارد و هم‌اندازه‌ی سر کودک سرش بگذارید و بند آن را ببندید؛ کلاه بزرگسال روی سر کودک لق است و محافظتی ندارد.
کفش بسته، شلوار بلند و لباس آستین‌بلند بپوشانید.
چادر و لباس آویزان را جمع کنید و مطمئن شوید چیزی به چرخ نزدیک نیست.
مسیر کوتاه و خلوت را انتخاب کنید، آهسته برانید و از بزرگراه، شب، باران و جاده‌ی لغزنده دوری کنید.
هیچ‌وقت بیش از یک کودک را همراه نکنید.

گزینه‌های امن‌تر

خودرو با صندلی کودک متناسب با سن و وزن او، که برای شیرخوار و نوپا رو به عقب بسته می‌شود، امن‌ترین راه جابه‌جایی کودک است. اگر خودرو ندارید، تاکسی، اتوبوس، مترو یا پیاده رفتن در مسیرهای کوتاه همه از موتور امن‌ترند. برای مسیرهای همیشگی مثل مهدکودک یا مرکز بهداشت، گاهی می‌شود با همسایه یا خویشاوندان برنامه‌ی رفت‌وآمد مشترک چید.

کی به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر کودک از موتور افتاد، حتی اگر زود آرام شد، او را همان روز نزد پزشک ببرید. اگر بیهوش است یا از گردن و پشت درد دارد، جابه‌جایش نکنید. در این حالت‌ها با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید:

بیهوشی، حتی کوتاه، خواب‌آلودگی شدید یا گیجی
استفراغ مکرر، تشنج یا سردرد شدید
خون یا مایع شفاف از بینی یا گوش
درد گردن یا پشت، یا دست و پایی که تکانش نمی‌دهد
آسیب شدید پا در چرخ

در سوختگی با اگزوز، محل را ۲۰ دقیقه زیر آب خنک روان بگیرید و چیزی رویش نمالید. اگر سوختگی تاول زد، بزرگ‌تر از کف دست کودک است، پوست سفید یا سیاه شده یا بعد از چند روز قرمزی و چرک پیدا کرد، کودک را به پزشک نشان دهید.