بیشتر مسمومیت‌ها و سوختگی‌های کودکان در خانه اتفاق می‌افتند، آن هم وقتی یک بزرگسال همان نزدیکی است. کودک نوپا کنجکاو و سریع است و قوطی رنگی قرص یا بخار کتری، برایش فقط چیزی جالب برای کشف کردن است.

رایج‌ترین عامل‌های مسمومیت

داروها: قرص‌های فشار خون، قند، قلب و آرام‌بخش، و مکمل آهن. قرص آهن بزرگسالان برای کودک بسیار خطرناک است.
متادون، تریاک و دیگر مواد مخدر؛ حتی مقدار بسیار کم آن‌ها می‌تواند تنفس کودک را متوقف کند.
مواد شوینده، سفیدکننده، لوله‌بازکن و کپسول‌های شوینده‌ی لباس
نفت، بنزین و تینر، به‌خصوص وقتی در بطری آب یا نوشابه نگهداری می‌شوند
سم موش و حشره‌کش
لوازم آرایشی مثل استون و عطر
گاز مونوکسید کربن از بخاری، آبگرمکن یا منقل، که بی‌بو و بی‌رنگ است

پیشگیری از مسمومیت

دارو و مواد شیمیایی را در کمد بالا و قفل‌دار و دور از چشم کودک نگه دارید.
هیچ ماده‌ای را از ظرف اصلی‌اش به بطری آب یا لیوان منتقل نکنید.
جلوی کودک دارو نخورید و هیچ‌وقت به دارو «آبنبات» نگویید.
کیف مهمان‌ها و کیف داروی مادربزرگ را بالا بگذارید.
بعد از هر بار استفاده، دارو یا شوینده را همان لحظه سر جایش برگردانید.
دودکش وسایل گازسوز را هر سال بررسی کنید، هرگز منقل یا کرسی زغالی را در فضای بسته روشن نکنید و هشداردهنده‌ی مونوکسید کربن نصب کنید.

اگر کودک چیزی خورد یا نوشید

آرام بمانید و باقی‌مانده‌ی ماده را از دهانش بیرون بیاورید. ظرف یا بسته را نگه دارید.
کودک را به استفراغ وادار نکنید و بدون راهنمایی کارشناس، شیر، ماست، آب‌نمک یا هیچ چیز دیگری به او ندهید.
اگر هوشیار است، با مرکز اطلاع‌رسانی داروها و سموم به شماره‌ی ۱۹۰ تماس بگیرید. نام ماده، مقدار احتمالی، زمان خوردن و سن و وزن کودک را آماده داشته باشید.
اگر بی‌حال یا خواب‌آلود است، تشنج کرده یا نفسش کند یا سخت شده، همین حالا با ۱۱۵ تماس بگیرید. اگر متادون، تریاک، قرص خواب، داروی قلب، فشار یا قند یا قرص آهن خورده، حتی اگر حالش خوب است، فوراً با ۱۱۵ تماس بگیرید یا او را به اورژانس ببرید.
اگر ماده روی پوست یا در چشم ریخته است، لباس آلوده را درآورید و آن ناحیه را ۱۵ تا ۲۰ دقیقه با آب ولرم روان بشویید.
در گازگرفتگی، پنجره‌ها را باز کنید، همه را از خانه بیرون ببرید، وسیله را خاموش کنید و با ۱۱۵ تماس بگیرید. سردرد، تهوع و خواب‌آلودگی هم‌زمان چند نفر در خانه، نشانه‌ی هشدار است.

پیشگیری از سوختگی

شایع‌ترین سوختگی در کودکان خردسال، با مایعات داغ است؛ چای، آب جوش و سوپ.

وقتی کودک در آغوشتان است، چای داغ ننوشید و غذا نپزید.
قوری، سماور، کتری و سیم برقشان را دور از لبه‌ها و از دسترس کودک نگه دارید. سر سفره، ظرف‌های داغ را وسط بگذارید.
دسته‌ی قابلمه را به داخل بچرخانید و دور بخاری محافظ بگذارید.
اتو را بعد از استفاده در جای بلند بگذارید تا خنک شود.
دمای آبگرمکن را روی حدود ۵۰ درجه تنظیم کنید و دمای آب حمام را با آرنج بسنجید.
در چهارشنبه‌سوری کودک را از آتش و ترقه دور نگه دارید.

کمک‌های اولیه‌ی سوختگی

کودک را از منبع گرما دور کنید. اگر لباسش آتش گرفت، او را روی زمین بخوابانید، بغلتانید یا با پتو آتش را خفه کنید.
ناحیه‌ی سوخته را ۲۰ دقیقه زیر آب خنک روان، نه یخ‌زده، بگیرید. بقیه‌ی بدن کودک را گرم نگه دارید.
لباس و زیورآلات اطراف سوختگی را درآورید، مگر اینکه به پوست چسبیده باشد.
روی سوختگی را با پارچه‌ی تمیز و بدون پرز یا سلفون آشپزخانه بپوشانید.
یخ، خمیردندان، کره، روغن، ماست، سفیده‌ی تخم‌مرغ یا سیب‌زمینی روی سوختگی نگذارید و تاول‌ها را نترکانید.
مسکن فقط با تجویز پزشک و متناسب با وزن کودک داده شود.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

برای این سوختگی‌ها پزشک باید کودک را ببیند:

سوختگی بزرگ‌تر از کف دست کودک
سوختگی صورت، دست، پا، ناحیه‌ی تناسلی یا مفصل‌ها
سوختگی عمیق که سفید، چرمی یا سیاه است یا درد ندارد
سوختگی با برق یا مواد شیمیایی
هر سوختگی در نوزاد
قرمزی رو به گسترش، ترشح چرکی یا تب در روزهای بعد

اگر کودک بیهوش است، تشنج کرده، به‌سختی نفس می‌کشد، دود زیادی تنفس کرده یا سوختگی وسیعی دارد، همان لحظه با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.