نینیهمراهاحیای قلبی‌ریوی نوزاد و کودک؛ قدم‌هایی که هر پدر و مادری باید بداند
اگر کودک پاسخ نمی‌دهد و درست نفس نمی‌کشد، چند دقیقه‌ی اول حیاتی است. قدم‌های اصلی احیای قلبی‌ریوی شیرخوار و کودک را بشناسید؛ از تماس با ۱۱۵ تا فشار قفسه‌ی سینه و تنفس دادن تا رسیدن اورژانس.
هیچ پدر و مادری دوست ندارد به چنین لحظه‌ای فکر کند، اما دانستن چند قدم ساده می‌تواند در دقیقه‌های پیش از رسیدن اورژانس جان کودک را نجات دهد. در کودکان، ایست قلبی بیشتر به دنبال مشکل تنفسی رخ می‌دهد؛ مثلاً خفگی با غذا یا جسم خارجی، غرق شدن یا بیماری شدید. مغز فقط چند دقیقه کمبود اکسیژن را تحمل می‌کند و احیای قلبی‌ریوی که شما شروع می‌کنید، خون اکسیژن‌دار را به مغز می‌رساند تا کمک برسد. حتی اگر مطمئن نیستید همه‌چیز را درست انجام می‌دهید، شروع کردن بهتر از منتظر ماندن است.
قدم اول: پاسخ و تنفس را بسنجید و با اورژانس تماس بگیرید
- مطمئن شوید محل برای شما و کودک امن است؛ مثلاً دور از آب، خیابان یا سیم برق.
- کودک را با صدای بلند صدا کنید. شیرخوار را با ضربه‌ی آرام به کف پا و کودک بزرگ‌تر را با زدن به شانه بسنجید. کودک را تکان ندهید.
- اگر پاسخ نمی‌دهد، بلند کمک بخواهید، با ۱۱۵ تماس بگیرید و گوشی را روی بلندگو بگذارید تا دست‌هایتان آزاد باشد؛ کارشناس اورژانس قدم‌به‌قدم راهنمایی‌تان می‌کند. اگر کس دیگری هست، او تماس بگیرد و شما کار را شروع کنید.
- کودک را به پشت روی سطحی سفت، مثل زمین، بخوابانید و حداکثر ده ثانیه نگاه کنید که قفسه‌ی سینه بالا و پایین می‌رود یا نه. نفس‌های بریده‌بریده و گاه‌به‌گاه تنفس طبیعی نیست.
- اگر تنهایید و تلفن ندارید، اول حدود دو دقیقه احیا کنید و بعد برای تماس بروید.
فشار دادن قفسه‌ی سینه
فشار دادن قفسه‌ی سینه مهم‌ترین بخش احیاست:
- در شیرخوار زیر یک سال، دو دستتان را دور قفسه‌ی سینه‌اش حلقه کنید و دو شست را کنار هم وسط قفسه‌ی سینه، روی استخوان جناغ و درست زیر خط میان دو نوک پستان بگذارید. اگر نمی‌توانید قفسه‌ی سینه را دور بگیرید یا به عمق کافی نمی‌رسید، با پاشنه‌ی یک دست فشار دهید.
- در کودک بزرگ‌تر، کف یک دست را روی نیمه‌ی پایینی جناغ، وسط قفسه‌ی سینه بگذارید. اگر کودک درشت است، دست دیگر را روی آن قفل کنید.
- محکم و سریع فشار دهید، حدود یک‌سوم عمق قفسه‌ی سینه؛ یعنی حدود ۴ سانتی‌متر در شیرخوار و ۵ سانتی‌متر در کودک.
- سرعت فشارها حدود ۱۰۰ تا ۱۲۰ بار در دقیقه باشد؛ تقریباً دو فشار در هر ثانیه.
- بعد از هر فشار بگذارید قفسه‌ی سینه کامل بالا بیاید و بین فشارها وقفه‌ی طولانی ندهید.
دادن تنفس
- سر را کمی به عقب ببرید و با دو انگشت چانه را بالا بیاورید. در شیرخوار، سر در حالت خنثی باشد، نه خیلی عقب.
- در شیرخوار، دهانتان را هم‌زمان روی دهان و بینی او بگذارید. در کودک بزرگ‌تر، بینی را با دو انگشت ببندید و دهانتان را روی دهان او بگذارید.
- هر تنفس را حدود یک ثانیه و فقط به اندازه‌ای بدهید که قفسه‌ی سینه بالا بیاید.
- اگر جسمی را در دهان می‌بینید، آن را بردارید، اما کورکورانه انگشت در گلو نکنید.
اگر نمی‌توانید تنفس بدهید، فقط فشار دادن قفسه‌ی سینه را بی‌وقفه ادامه دهید؛ این کار از هیچ کاری نکردن بسیار بهتر است.
۳۰ فشار و ۲ تنفس، تا رسیدن کمک
۳۰ فشار و بعد ۲ تنفس بدهید و این چرخه را بدون توقف تکرار کنید. اگر دو نفر هستید، هر دو دقیقه جایتان را عوض کنید تا خسته نشوید. فقط زمانی دست نگه دارید که:
- نیروهای اورژانس برسند و کار را به دست بگیرند؛
- کودک به هوش بیاید، حرکت کند و طبیعی نفس بکشد؛
- یا دستگاه شوک برقی خودکار برسد؛ آن را روشن کنید و طبق دستور صوتی دستگاه عمل کنید.
اگر کودک نفس می‌کشد اما هنوز کاملاً هوشیار نیست، او را به پهلو بخوابانید تا راه هوایی باز بماند و تا رسیدن اورژانس تنفسش را زیر نظر بگیرید.
خواندن جای تمرین را نمی‌گیرد
این مطلب تصویری کلی می‌دهد، اما در لحظه‌ی بحران دست‌ها کاری را انجام می‌دهند که پیش‌تر تمرین کرده‌اند. در دوره‌های کمک‌های اولیه‌ی جمعیت هلال احمر یا دوره‌هایی که بیمارستان‌ها و مراکز درمانی برگزار می‌کنند شرکت کنید؛ در این دوره‌ها روی مانکن شیرخوار و کودک تمرین می‌کنید و رفع خفگی را هم یاد می‌گیرید. خوب است پدربزرگ و مادربزرگ و پرستار کودک هم این آموزش را ببینند.
چه زمانی فوراً کمک بگیریم؟
در این موارد بی‌درنگ با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید و اگر کودک پاسخ نمی‌دهد و درست نفس نمی‌کشد، احیا را شروع کنید:
- کودک بیهوش شده یا با صدا زدن و لمس پاسخ نمی‌دهد
- نفس نمی‌کشد، نفس‌هایش بریده‌بریده است یا لب‌ها و صورتش کبود یا خاکستری شده
- کودک را از آب بیرون آورده‌اید یا دچار برق‌گرفتگی شده است
- جسمی در گلویش گیر کرده و نمی‌تواند سرفه کند، گریه کند یا حرف بزند
- تشنجی که بیش از پنج دقیقه طول کشیده یا پس از آن کودک به هوش نمی‌آید
حتی اگر کودک بعد از احیا حالش خوب شد، باید حتماً در بیمارستان بررسی شود.