کودک یک تا پنج ساله با کنجکاوی تمام بدن خودش را کشف می‌کند و گاهی یک مهره، نخود، لوبیا، تکه‌ای پاک‌کن، کاغذ مچاله یا قطعه‌ی کوچک اسباب‌بازی را در بینی یا گوشش فرو می‌کند. بعضی وقت‌ها خودش می‌آید و می‌گوید، بعضی وقت‌ها شما آن را می‌بینید و گاهی هم هیچ‌کس متوجه نمی‌شود. بیشتر این اتفاق‌ها اورژانسی نیستند و با کمک پزشک به‌راحتی حل می‌شوند، اما چند حالت خاص هم هست که نباید برایشان معطل کرد.

چرا خودتان سعی نکنید درش بیاورید؟

وسوسه‌ی اول این است که با موچین، گوش‌پاک‌کن یا انگشت جسم را بیرون بکشید. این کار معمولاً اوضاع را بدتر می‌کند:

جسم‌های گرد و لیز مثل مهره و نخود با فشار موچین یا گوش‌پاک‌کن عمیق‌تر می‌روند.
کودک در همان لحظه سرش را تکان می‌دهد و ابزار ممکن است به پرده‌ی گوش یا دیواره‌ی بینی آسیب بزند.
جسمی که در بینی عقب‌تر برود، ممکن است به حلق برسد و با یک نفس عمیق وارد مسیر تنفس شود.
گریه و ترس کودک بیرون آوردن بعدی را در مطب هم سخت‌تر می‌کند.

پزشک ابزار مناسب، نور کافی و تجربه دارد و این کار را معمولاً در چند دقیقه انجام می‌دهد. پس اگر جسم را به‌راحتی و بدون ابزار نمی‌بینید و بیرون نمی‌آید، سراغ پزشک بروید.

اگر چیزی در بینی کودک رفت

آرام بمانید و از کودک بخواهید از راه دهان نفس بکشد، نه با بینی بو بکشد.
اگر کودک بزرگ‌تر است و می‌تواند فین کند، سوراخ دیگر بینی را آرام با انگشت ببندید و از او بخواهید یک بار محکم فین کند. اگر با یکی دو بار بیرون نیامد، ادامه ندهید.
برای عطسه انداختن، فلفل یا انفیه به کودک ندهید.
اگر جسم بیرون آمد، اما مطمئن نیستید همه‌اش خارج شده یا خونریزی و درد ادامه دارد، کودک را به پزشک نشان دهید.

اگر چیزی در گوش کودک رفت

سر کودک را طوری کج کنید که گوش درگیر رو به پایین باشد و آرام تکانش دهید؛ گاهی جسم خودش می‌افتد.
در گوش آب یا روغن نریزید مگر پزشک بگوید. حبوباتی مثل نخود، لوبیا و عدس با آب باد می‌کنند و گیرشان بیشتر می‌شود. اگر پرده‌ی گوش پاره باشد، مایع خودش آسیب می‌زند.
اگر حشره‌ی زنده در گوش رفته، کودک بسیار ناآرام می‌شود. او را آرام کنید، در گوشش چیزی فرو نکنید و برای راهنمایی فوری با پزشک یا اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.

جسمی که فراموش شده است

گاهی کودک چیزی را در بینی‌اش فرو کرده و کسی نفهمیده است. بعد از چند روز، یک طرف بینی آبریزش غلیظ، زرد یا سبز و بدبو پیدا می‌کند که گاهی کمی خونی است و با درمان‌های معمول سرماخوردگی بهتر نمی‌شود. بوی بد دهان هم ممکن است دیده شود. آبریزش بدبو و یک‌طرفه‌ی بینی در کودک نوپا را همیشه به پزشک نشان دهید.

در گوش هم جسم خارجی فراموش‌شده ممکن است با گوش‌درد، ترشح، کم‌شنوایی یک‌طرفه یا دست کشیدن مداوم کودک به گوشش خودش را نشان دهد.

موارد فوری

باتری سکه‌ای در بینی یا گوش در چند ساعت بافت را می‌سوزاند و می‌تواند دیواره‌ی بینی یا پرده‌ی گوش را سوراخ کند.
دو آهنربا، مثلاً یکی در هر سوراخ بینی، بافت میان خود را فشار می‌دهند و آسیب می‌زنند.
جسم تیز یا شکسته مثل تکه‌ی شیشه یا سوزن هم نباید منتظر بماند.

در این حالت‌ها کودک را فوراً به اورژانس ببرید، حتی اگر ظاهراً ناراحت نیست. اگر احتمال می‌دهید کودک جسم را بلعیده یا به داخل کشیده است، این را حتماً به پزشک بگویید؛ بلعیدن باتری سکه‌ای و آهنربا هم به همین اندازه فوری است.

پیشگیری از تکرار

مهره، دکمه، باتری سکه‌ای، آهنربا و حبوبات خشک را دور از دسترس کودک نگه دارید.
اسباب‌بازی‌های دارای قطعه‌ی ریز را به کودک زیر سه سال ندهید و مطمئن شوید درپوش محفظه‌ی باتری اسباب‌بازی‌ها و کنترل‌ها پیچ‌دار و محکم است.
بدون سرزنش و با زبان ساده به کودک بگویید: «ما در بینی و گوشمان چیزی نمی‌گذاریم. اگر رفت، زود به من بگو.» کودکی که از دعوا نترسد، زودتر ماجرا را تعریف می‌کند.

کی به پزشک مراجعه کنیم؟

هر جسمی که در بینی یا گوش مانده و بیرون نمی‌آید، باید همان روز معاینه شود. در این موارد فوراً به اورژانس بروید و اگر کودک نفسش بند آمده، با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید:

تنفس سخت، خس‌خس، سرفه‌ی ناگهانی و مداوم یا کبودی لب‌ها
باتری سکه‌ای، آهنربا یا جسم تیز در بینی یا گوش
خونریزی بینی که با فشار ملایم بند نمی‌آید
درد شدید گوش، سرگیجه یا ترشح خونی از گوش
تورم و قرمزی صورت یا تب