زمین خوردن در بارداری؛ کی برای جنین نگران شویم و به بیمارستان برویم؟

پایتان روی کف خیس حمام لیز می‌خورد یا روی پله‌ای که شکم جلوی دیدش را گرفته زمین می‌خورید و اولین فکرتان این است: «بچه طوری‌اش نشد؟» خبر خوب این است که جنین درون رحم، میان مایع آمنیوتیک و دیواره‌ی عضلانی رحم و شکم، به‌خوبی محافظت می‌شود و بیشتر زمین خوردن‌های ساده به او آسیبی نمی‌زند. با این حال، بعضی افتادن‌ها معاینه لازم دارند و بعضی نشانه‌ها را نباید نادیده گرفت.

چرا در بارداری بیشتر زمین می‌خوریم؟

با بزرگ شدن رحم، مرکز ثقل بدن به جلو می‌آید و بدن برای حفظ تعادل به عقب متمایل می‌شود. هورمون‌های بارداری هم رباط‌ها و مفصل‌ها را شل‌تر می‌کنند تا لگن برای زایمان آماده شود و همین تعادل را، به‌ویژه در ماه‌های آخر، کمتر می‌کند. شکم بزرگ جلوی دیدن پاها و پله‌ها را می‌گیرد و خستگی، تورم پاها، سرگیجه‌ی ناشی از افت فشار و عجله برای رسیدن به دستشویی هم احتمال افتادن را بیشتر می‌کند.

پیشگیری در خانه و بیرون

بیشتر افتادن‌ها با چند تغییر ساده قابل پیشگیری است:

• کفش بی‌پاشنه یا با پاشنه‌ی کوتاه و پهن و زیره‌ی آج‌دار بپوشید و دمپایی لق و کفش پاشنه‌بلند را کنار بگذارید.
• کف حمام و وان کفپوش ضدلغزش بگذارید و بعد از حمام زمین را خشک کنید. نشستن روی یک صندلی پلاستیکی محکم هنگام دوش گرفتن هم کمک می‌کند.
• برای رسیدن به کابینت‌های بالا یا آویزان کردن پرده از چهارپایه و نردبان بالا نروید؛ این کار را به دیگران بسپارید.
• از پله‌ها آرام بالا و پایین بروید، نرده را بگیرید و باری که جلوی دیدتان را می‌گیرد حمل نکنید.
• راهروها را از اسباب‌بازی، سیم و فرش‌های لغزنده خالی کنید و شب‌ها چراغ خواب روشن بگذارید.
• در زمستان روی برف و یخ پیاده‌روها با احتیاط راه بروید.
• هنگام بلند شدن از رختخواب یا صندلی، چند لحظه بنشینید و بعد آرام بایستید تا سرگیجه نگیرید.

اگر زمین خوردید چه کنید؟

چند لحظه آرام بمانید و عجله نکنید. اگر جایی از بدنتان درد شدید دارد، بلند نشوید و کمک بخواهید. اگر حالتان خوب است، آرام به پهلو بچرخید، روی زانوها بیایید و با تکیه به یک جای محکم بلند شوید. بعد بنشینید، کمی آب بنوشید و به بدنتان توجه کنید.

اگر ضربه‌ای به شکم نخورده، زمین خوردن سبک بوده و هیچ نشانه‌ی هشداری ندارید، معمولاً می‌توانید در خانه بمانید؛ اما اگر حرکت‌های جنین را حس می‌کنید، تا یکی دو روز آن‌ها را زیر نظر بگیرید و در نیمه‌ی دوم بارداری همان روز با ماما یا پزشکتان تماس بگیرید و ماجرا را بگویید. اگر مطمئن نیستید، تماس بگیرید و بپرسید؛ این نگرانی کاملاً بجاست.

کدام زمین خوردن حتماً معاینه لازم دارد؟

در نیمه‌ی دوم بارداری، یعنی از حدود هفته‌ی بیستم به بعد، این موارد حتی بدون هیچ علامتی باید در بیمارستان یا زایشگاه بررسی شوند:

• افتادن روی شکم یا ضربه‌ی مستقیم به آن، مثلاً برخورد با لبه‌ی میز
• زمین خوردن از ارتفاع، مثلاً از چند پله یا چهارپایه
• زمین خوردنی که با تصادف، ضربه‌ی شدید یا آسیب به سر همراه بوده است

دلیلش این است که ضربه به شکم گاهی باعث جدا شدن بخشی از جفت از دیواره‌ی رحم می‌شود و نشانه‌هایش ممکن است چند ساعت بعد ظاهر شود. در بیمارستان معمولاً ضربان قلب جنین و انقباض‌های رحم مدتی پایش می‌شود و در صورت لزوم سونوگرافی انجام می‌دهند. اگر گروه خونی شما منفی است، این را حتماً به کادر درمان بگویید.

کی به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر پس از زمین خوردن هر یک از این نشانه‌ها را دارید، بی‌معطلی به بیمارستان یا زایشگاه بروید و اگر حالتان بد است با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید:

• خونریزی یا لکه‌بینی از واژن
• آبریزش یا خیس شدن ناگهانی لباس زیر
• درد شکم، کمردرد یا سفتی مداوم شکم که با استراحت آرام نمی‌شود
• انقباض‌های منظم پیش از موعد زایمان
• کم شدن یا قطع حرکت جنین
• سرگیجه، سردرد شدید، تاری دید یا از حال رفتن
• درد شدید، تورم یا ناتوانی در راه رفتن که ممکن است نشانه‌ی شکستگی باشد