افتادن نوزاد از تخت یا مبل؛ بعد از زمین خوردن کی نگران شویم؟

بیشتر پدرها و مادرها دست‌کم یک بار این لحظه‌ی ترسناک را تجربه می‌کنند: صدای افتادن، سکوتی کوتاه و بعد گریه‌ی بلند کودک. افتادن از تخت بزرگسالان، مبل یا میز تعویض از شایع‌ترین حادثه‌های سال اول زندگی است. خوشبختانه بیشتر این افتادن‌ها، به‌ویژه از ارتفاع کم، فقط یک برآمدگی یا کبودی کوچک به جا می‌گذارند. با این حال سر شیرخوار آسیب‌پذیر است و مهم است بدانید چه چیزهایی را زیر نظر بگیرید و کی باید نگران شوید.

چرا نوزادی که هنوز غلت نمی‌زند هم می‌افتد؟

بسیاری از والدین فکر می‌کنند تا کودک غلت زدن را یاد نگرفته، روی تخت یا مبل جایش امن است. اما شیرخوار حتی در هفته‌های اول با وول خوردن، پا زدن و فشار دادن پاها به سطح، کم‌کم جابه‌جا می‌شود و ممکن است خودش را به لبه برساند. اولین غلت هم معمولاً بی‌خبر اتفاق می‌افتد؛ درست روزی که انتظارش را ندارید. پس از روز اول فرض کنید کودک می‌تواند حرکت کند.

پیشگیری از افتادن

• پوشک را روی زمین، روی یک تشک یا زیرانداز عوض کنید. اگر از میز تعویض استفاده می‌کنید، همه‌ی وسایل را پیش از شروع کنار دستتان بچینید و همیشه یک دستتان روی کودک باشد.
• کودک را حتی برای یک لحظه، مثلاً برای جواب دادن تلفن یا باز کردن در، روی تخت، مبل یا میز تنها نگذارید. او را با خودتان ببرید یا روی زمین یا در تخت نرده‌دار خودش بگذارید.
• کریر، ساک‌خواب و صندلی ماشین را روی میز، مبل یا اپن آشپزخانه نگذارید؛ حرکت کودک می‌تواند آن را واژگون کند. جای آن‌ها روی زمین است و کمربندشان باید بسته باشد.
• چیدن بالش دور کودک روی تخت بزرگسالان جلوی افتادن را نمی‌گیرد و خطر خفگی دارد.
• اگر کودک در آغوشتان خوابش برده و خودتان هم خسته‌اید، روی مبل دراز نکشید؛ خوابیدن ناخواسته‌ی شما می‌تواند به افتادن یا خفگی کودک منجر شود.
• وقتی کودک چهاردست‌وپا راه افتاد، بالا و پایین پله‌ها در محافظ نصب کنید.

بلافاصله بعد از افتادن چه کنیم؟

آرام بمانید و کودک را بغل کنید. اگر بلافاصله گریه کرد، نشانه‌ی خوبی است؛ یعنی هوشیار است. سر و بدنش را به‌آرامی نگاه کنید و ببینید جایی برآمده، کبود یا زخمی شده یا به حرکت دادن دست یا پایی حساس است. روی برآمدگی می‌توانید چند دقیقه کمپرس سرد پیچیده در پارچه بگذارید.

اگر کودک بیهوش شده یا به‌سختی نفس می‌کشد، فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید و اگر احتمال آسیب گردن هست، تا رسیدن کمک او را جابه‌جا نکنید.

تا ۲۴ ساعت چه چیزهایی را زیر نظر بگیریم؟

بیشتر نشانه‌های آسیب مغزی در ساعت‌های اول ظاهر می‌شود، اما گاهی دیرتر خود را نشان می‌دهد. تا ۲۴ ساعت بعد از افتادن حواستان به این موارد باشد:

• آیا مثل همیشه هوشیار است، به شما نگاه می‌کند و به صدایتان واکنش نشان می‌دهد؟
• آیا مثل همیشه شیر یا غذا می‌خورد؟
• آیا رفتار، گریه و بازی‌اش عادی است؟
• آیا دست‌ها و پاهایش را مثل قبل حرکت می‌دهد؟

خوابیدن بعد از گریه و ترس اشکالی ندارد. اما در ساعت‌های اول گاهی به کودک سر بزنید و مطمئن شوید راحت نفس می‌کشد و رنگش طبیعی است. اگر پزشک توصیه کرده، او را در فاصله‌های مشخص بیدار کنید و ببینید هوشیار می‌شود یا نه.

اگر سر شیرخوار زیر یک سال ضربه خورده، حتی اگر ضربه سبک به نظر می‌رسد و حالش خوب است، بهتر است همان روز پزشک او را معاینه کند؛ در این سن نشانه‌های آسیب ممکن است کمتر آشکار باشد. اگر از ارتفاعی بیشتر از حدود یک متر افتاده، یا شیرخوار زیر یک سال است و برآمدگی یا کبودی بزرگ‌تر از حدود ۵ سانتی‌متر روی سرش دارد، حتی اگر سرحال است، همین حالا او را به اورژانس ببرید. افتادن کودک بزرگ‌تر روی سطح سخت مثل سرامیک هم بهتر است بررسی شود.

کی فوراً به اورژانس برویم؟

بی‌معطلی با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید یا کودک را به نزدیک‌ترین بیمارستان ببرید اگر:

• حتی برای مدت کوتاهی بیهوش شده است
• بیش از یک بار استفراغ کرده است
• خواب‌آلودگی غیرعادی دارد یا به‌سختی بیدار می‌شود
• تشنج کرده است
• ملاجش برآمده یا سفت شده است
• مایع شفاف یا خون از بینی یا گوشش می‌آید
• گریه‌اش آرام نمی‌شود یا صدای گریه‌اش غیرعادی است
• یک طرف بدنش را کمتر حرکت می‌دهد، مردمک‌هایش هم‌اندازه نیستند یا تعادلش به هم خورده است
• برآمدگی بزرگ و نرم در کنار یا پشت سر دارد یا دور چشم‌ها و پشت گوش‌هایش کبود شده است